| Bài viết cung cấp độc quyền bởi  |
Nợ thuế nhiều như La Liga
Benjamin Franklin từng nói rằng “Chỉ có hai thứ trên đời này là chắc chắn, đó là cái chết và thuế”. Tại phần lớn các quốc gia trên thế giới, nộp thuế là nghĩa vụ không thể thiếu đối với các cá nhân hay doanh nghiệp. Ở châu Âu, chuyện đóng thuế lại càng trở nên quan trọng hơn bởi nó giúp duy trì phúc lợi xã hội (trợ cấp thất nghiệp, y tế, giáo dục… ) ở mức rất cao. Thông thường, tỷ lệ thuế thu nhập doanh nghiệp tại lục địa già rơi vào khoảng 20-30%, trong đó mức cao nhất thuộc về Pháp, Đức và Bỉ (xấp xỉ 33%). Tất nhiên, các doanh nghiệp cũng có nhiều cách để lách luật, mà phổ biến nhất là việc đăng ký kinh doanh tại một “thiên đường thuế” – nơi mức thuế thu nhập doanh nghiệp gần như bằng 0 - nào đó như quần đảo Cayman hoặc Jersey (thuộc Anh). Các thống kê cho thấy, có tới hơn 90% tổ chức nằm trong tốp 500 doanh nghiệp lớn nhất châu Âu sở hữu ít nhất một chi nhánh tại các thiên đường thuế. Tuy nhiên, đa phần các CLB bóng đá thì lại không có được may mắn đó, bởi trụ sở của họ chắc chắn phải nằm ở một nơi cố định và đương nhiên không có chuyện M.U, Bayern Munich hay Arsenal chuyển địa điểm hoạt động đến… Bermuda để né thuế.
Vì thế, các đội bóng vẫn đều đặn nhận được những hóa đơn tiền thuế, chỉ có điều không phải CLB nào cũng có đủ khả năng thanh toán: năm 2012, Glasgow Rangers từng phá sản vì không trả nổi hơn 70 triệu bảng nợ thuế, còn tính riêng ở Premier League thì có 8 CLB đang nợ tổng cộng hơn 20 triệu bảng . Nhưng tình hình ở Anh vẫn chưa nghiêm trọng bằng tại TBN, đất nước đang chìm trong suy thoái. Trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp ở nửa lớn bán đảo Iberia đã lên tới 26% và TBN đã phải đề nghị EU viện trợ khoảng 100 tỷ euro để kích thích kinh tế, nguồn thu của phần lớn các CLB tại La Liga – đừng nói là những giải hạng dưới – đã sụt giảm rất mạnh và dĩ nhiên là họ không có tiền để trả cho cơ quan thuế. Tháng 7 vừa rồi, trước áp lực từ Quốc hội, Chính phủ TBN vừa công bố tổng số tiền thuế mà các đội bóng ở hai hạng đấu cao nhất của bóng đá nước này đang nợ: 663,876 triệu euro, một con số rất đáng kể. Tuy nhiên, trong đó không bao gồm các khoản nợ của 4 CLB đặc biệt là Real Madrid, Barcelona, Athletic Bilbao và Osasuna.
Thiên đường thuế của Real và Barca
Vào năm 1990, Chính phủ TBN đã thông qua một đạo luật yêu cầu tất cả các CLB bóng đá phải chuyển đổi sang mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn, tức “Sociedad Anonimas Deportivas” (S.A.D) trừ 4 đội bóng vừa nêu ở trên. Real, Barca, Bilbao và Osasuna được phép giữ nguyên mô hình tổ chức của họ, theo đó CLB vẫn thuộc quyền sở hữu của các hội viên. Theo cách lý giải của luật pháp TBN thì nếu đã thuộc sở hữu của hội viên, đương nhiên Real hay Barca chỉ hoạt động để mang lại niềm vui cho cộng đồng và không phải với mục tiêu lợi nhuận. Cũng có nghĩa, họ được xếp vào nhóm các tổ chức phi lợi nhuận và được áp dụng một chế độ thuế cực kỳ ưu đãi. Cụ thể, không những chỉ phải nộp mức thuế thu nhập thấp hơn bình thường mà các CLB này được miễn trừ và hoãn một số khoản thuế, đặc biệt là thuế đánh vào lợi nhuận từ chuyển nhượng bất động sản. Đó là một sự hỗ trợ cực lớn đối với Real, đội bóng từng mua khu đất Las Tablas từ thành phố Madrid với cái giá “bèo bọt” chỉ 421.000 euro vào năm 1998 trước khi bán lại nó cho chính Hội đồng thành phố vào năm 2011 để đút túi 22,7 triệu euro (mức sinh lời 5.400%) kèm theo quyền sử dụng hai mảnh đất khác bên cạnh sân Bernabeu để xây dựng trung tâm mua sắm và khách sạn. Tờ El Pais từng ước tính rằng trên thực tế Real đã thu lời tới hơn 200 triệu euro từ thương vụ này, bởi hai khu đất vừa nêu đều nằm ở trung tâm thành phố Madrid và có giá thị thị trường cực lớn. Trong khi đó, dù không thực hiện giao dịch “mờ ám” nào giống như Real, vị thế đặc biệt của Barca cũng giúp họ tạo ra lợi thế đáng kể về mặt tài chính: hiện đội chủ sân Nou Camp đang nợ tới 48 triệu euro tiền thuế, nhưng Barca vẫn tìm được lý do để tạm hoãn việc thanh toán cho dù họ không hề thiếu tiền mặt (vừa chi ra 57 triệu euro để mua Neymar).
EC điều tra
Tất nhiên là Ủy ban châu Âu (European Commission – EC) không thể ngồi yên trước tình trạng này. Từ năm 2009, văn phòng cạnh tranh của EC đã nhận được những khiếu nại về sự ưu ái mà Chính phủ TBN dành cho Real và Barca, nhưng bộ phận này đã im lặng một cách khó hiểu trong suốt 4 năm (lưu ý rằng Ủy viên EU về cạnh tranh, Joaquin Almunia, là một người TBN). Tuy nhiên, đến cuối tháng 5 vừa rồi thì Cơ quan thanh tra châu Âu (European Ombudsman – EO, một tổ chức độc lập và có quyền phủ quyết các quyết định của EC) đã can thiệp bằng cách gửi thư đến Chủ tịch EC. Trong thư, EO nêu rõ rằng họ “không cảm thấy bị thuyết phục trước bất kỳ lời giải thích nào cho việc kéo dài thời gian điều tra” và “cảm thấy lo ngại trước rủi ro xung đột lợi ích giữa các thành viên của EC với các CLB bóng đá TBN”. Trước áp lực từ EO thì EC không thể trì hoãn việc này lâu hơn nữa và gần như chắc chắn rằng một cuộc điều tra sẽ được tiến hành trong thời gian ngắn sắp tới.
Nếu Real và Barca thực sự bị yêu cầu chuyển sang hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn, họ sẽ phải huy động thêm một lượng vốn chủ sở hữu đáng kể (thay vì trông chờ vào tiền hội phí mà các hội viên đóng góp như hiện nay) và phải chịu mức thuế cao hơn nhiều so với hiện tại. Dù khả năng kiếm tiền của Real và Barca đúng là rất đáng nể, sức mạnh tài chính của họ chắc chắn sẽ bị giảm sút và khả năng cạnh tranh trên thị trường chuyển nhượng sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Rất có thể, bóng đá châu Âu nói chung cũng như thị trường chuyển nhượng nói riêng sẽ có một diện mạo mới, nơi những vụ chuyển nhượng bom tấn như Bale hay Neymar chỉ còn là dĩ vãng…
Benjamin Franklin từng nói rằng “Chỉ có hai thứ trên đời này là chắc chắn, đó là cái chết và thuế”. Tại phần lớn các quốc gia trên thế giới, nộp thuế là nghĩa vụ không thể thiếu đối với các cá nhân hay doanh nghiệp. Ở châu Âu, chuyện đóng thuế lại càng trở nên quan trọng hơn bởi nó giúp duy trì phúc lợi xã hội (trợ cấp thất nghiệp, y tế, giáo dục… ) ở mức rất cao. Thông thường, tỷ lệ thuế thu nhập doanh nghiệp tại lục địa già rơi vào khoảng 20-30%, trong đó mức cao nhất thuộc về Pháp, Đức và Bỉ (xấp xỉ 33%). Tất nhiên, các doanh nghiệp cũng có nhiều cách để lách luật, mà phổ biến nhất là việc đăng ký kinh doanh tại một “thiên đường thuế” – nơi mức thuế thu nhập doanh nghiệp gần như bằng 0 - nào đó như quần đảo Cayman hoặc Jersey (thuộc Anh). Các thống kê cho thấy, có tới hơn 90% tổ chức nằm trong tốp 500 doanh nghiệp lớn nhất châu Âu sở hữu ít nhất một chi nhánh tại các thiên đường thuế. Tuy nhiên, đa phần các CLB bóng đá thì lại không có được may mắn đó, bởi trụ sở của họ chắc chắn phải nằm ở một nơi cố định và đương nhiên không có chuyện M.U, Bayern Munich hay Arsenal chuyển địa điểm hoạt động đến… Bermuda để né thuế.
 |
| Tân binh trị giá 57 triệu euro của Barcelona - Neymar |
Vì thế, các đội bóng vẫn đều đặn nhận được những hóa đơn tiền thuế, chỉ có điều không phải CLB nào cũng có đủ khả năng thanh toán: năm 2012, Glasgow Rangers từng phá sản vì không trả nổi hơn 70 triệu bảng nợ thuế, còn tính riêng ở Premier League thì có 8 CLB đang nợ tổng cộng hơn 20 triệu bảng . Nhưng tình hình ở Anh vẫn chưa nghiêm trọng bằng tại TBN, đất nước đang chìm trong suy thoái. Trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp ở nửa lớn bán đảo Iberia đã lên tới 26% và TBN đã phải đề nghị EU viện trợ khoảng 100 tỷ euro để kích thích kinh tế, nguồn thu của phần lớn các CLB tại La Liga – đừng nói là những giải hạng dưới – đã sụt giảm rất mạnh và dĩ nhiên là họ không có tiền để trả cho cơ quan thuế. Tháng 7 vừa rồi, trước áp lực từ Quốc hội, Chính phủ TBN vừa công bố tổng số tiền thuế mà các đội bóng ở hai hạng đấu cao nhất của bóng đá nước này đang nợ: 663,876 triệu euro, một con số rất đáng kể. Tuy nhiên, trong đó không bao gồm các khoản nợ của 4 CLB đặc biệt là Real Madrid, Barcelona, Athletic Bilbao và Osasuna.
Thiên đường thuế của Real và Barca
Vào năm 1990, Chính phủ TBN đã thông qua một đạo luật yêu cầu tất cả các CLB bóng đá phải chuyển đổi sang mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn, tức “Sociedad Anonimas Deportivas” (S.A.D) trừ 4 đội bóng vừa nêu ở trên. Real, Barca, Bilbao và Osasuna được phép giữ nguyên mô hình tổ chức của họ, theo đó CLB vẫn thuộc quyền sở hữu của các hội viên. Theo cách lý giải của luật pháp TBN thì nếu đã thuộc sở hữu của hội viên, đương nhiên Real hay Barca chỉ hoạt động để mang lại niềm vui cho cộng đồng và không phải với mục tiêu lợi nhuận. Cũng có nghĩa, họ được xếp vào nhóm các tổ chức phi lợi nhuận và được áp dụng một chế độ thuế cực kỳ ưu đãi. Cụ thể, không những chỉ phải nộp mức thuế thu nhập thấp hơn bình thường mà các CLB này được miễn trừ và hoãn một số khoản thuế, đặc biệt là thuế đánh vào lợi nhuận từ chuyển nhượng bất động sản. Đó là một sự hỗ trợ cực lớn đối với Real, đội bóng từng mua khu đất Las Tablas từ thành phố Madrid với cái giá “bèo bọt” chỉ 421.000 euro vào năm 1998 trước khi bán lại nó cho chính Hội đồng thành phố vào năm 2011 để đút túi 22,7 triệu euro (mức sinh lời 5.400%) kèm theo quyền sử dụng hai mảnh đất khác bên cạnh sân Bernabeu để xây dựng trung tâm mua sắm và khách sạn. Tờ El Pais từng ước tính rằng trên thực tế Real đã thu lời tới hơn 200 triệu euro từ thương vụ này, bởi hai khu đất vừa nêu đều nằm ở trung tâm thành phố Madrid và có giá thị thị trường cực lớn. Trong khi đó, dù không thực hiện giao dịch “mờ ám” nào giống như Real, vị thế đặc biệt của Barca cũng giúp họ tạo ra lợi thế đáng kể về mặt tài chính: hiện đội chủ sân Nou Camp đang nợ tới 48 triệu euro tiền thuế, nhưng Barca vẫn tìm được lý do để tạm hoãn việc thanh toán cho dù họ không hề thiếu tiền mặt (vừa chi ra 57 triệu euro để mua Neymar).
EC điều tra
Tất nhiên là Ủy ban châu Âu (European Commission – EC) không thể ngồi yên trước tình trạng này. Từ năm 2009, văn phòng cạnh tranh của EC đã nhận được những khiếu nại về sự ưu ái mà Chính phủ TBN dành cho Real và Barca, nhưng bộ phận này đã im lặng một cách khó hiểu trong suốt 4 năm (lưu ý rằng Ủy viên EU về cạnh tranh, Joaquin Almunia, là một người TBN). Tuy nhiên, đến cuối tháng 5 vừa rồi thì Cơ quan thanh tra châu Âu (European Ombudsman – EO, một tổ chức độc lập và có quyền phủ quyết các quyết định của EC) đã can thiệp bằng cách gửi thư đến Chủ tịch EC. Trong thư, EO nêu rõ rằng họ “không cảm thấy bị thuyết phục trước bất kỳ lời giải thích nào cho việc kéo dài thời gian điều tra” và “cảm thấy lo ngại trước rủi ro xung đột lợi ích giữa các thành viên của EC với các CLB bóng đá TBN”. Trước áp lực từ EO thì EC không thể trì hoãn việc này lâu hơn nữa và gần như chắc chắn rằng một cuộc điều tra sẽ được tiến hành trong thời gian ngắn sắp tới.
 |
| Những thương vụ bom tấn như thế này sẽ chỉ còn là dĩ vãng? |
Nếu Real và Barca thực sự bị yêu cầu chuyển sang hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn, họ sẽ phải huy động thêm một lượng vốn chủ sở hữu đáng kể (thay vì trông chờ vào tiền hội phí mà các hội viên đóng góp như hiện nay) và phải chịu mức thuế cao hơn nhiều so với hiện tại. Dù khả năng kiếm tiền của Real và Barca đúng là rất đáng nể, sức mạnh tài chính của họ chắc chắn sẽ bị giảm sút và khả năng cạnh tranh trên thị trường chuyển nhượng sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Rất có thể, bóng đá châu Âu nói chung cũng như thị trường chuyển nhượng nói riêng sẽ có một diện mạo mới, nơi những vụ chuyển nhượng bom tấn như Bale hay Neymar chỉ còn là dĩ vãng…
|
Quang Hải |
00:00 30/11/-0001
