Khó khăn định hình bản sắc đội tuyển quốc gia

Nhiều người hâm mộ không thích lối chơi của các đội tuyển quốc gia Việt Nam dưới thời HLV Toshiya Miura. Ảnh: Nhật Minh.

Người hâm mộ bóng đá Việt đang mất dần tình cảm lẫn nhiệt huyết với các đội tuyển quốc gia. Lý do vì sao? Đầu tiên đó là do hàng loạt các thất bại ở hầu hết các mặt trận. Việc nhận thất bại khi thi đấu với các đối thủ ở đẳng cấp cao hơn hẳn như Nhật, Hàn Quốc hay các đội bóng Tây Á thì có thể chấp nhận được, tuy nhiên những năm gần đây (cụ thể dưới thời HLV Miura) với đối thủ thuộc khu vực Đông Nam Á các đội tuyển Quốc gia của chúng ta cũng thi đấu hết sức chật vật và thường thất bại.

Thứ hai, lý do không nhỏ bởi chính lối chơi thiếu bản sắc, thiếu cống hiến, không thỏa mãn thị giác người xem. Vậy để kéo người hâm mộ dần trở lại dành tình yêu cho các đội tuyển quốc gia, khôi phục lòng tin trong khán giả chỉ bằng cách xây dựng lại đội bóng với tiêu chí khắc phục hai thiếu sót trên. Nói rất dễ, ai cũng nhìn thấy, nhưng việc ngày một ngày hai xây dựng lại đội bóng có bộ khung lý tưởng với hoàn cảnh hiện tại của bóng đá nước nhà là điều khó khả thi.

Thật vậy, một trong những cách để xây dựng đội tuyển bóng đá Quốc gia chơi có bản sắc, có dấu ấn riêng và đạt được những thành công nhất định đó là: Lựa chọn nhân sự và xây dựng lối chơi cho đội tuyển QG theo mô hình, triết lý của một Câu lạc bộ (CLB) thành công tại giải vô địch quốc nội (VĐQG).

Theo quan điểm người viết, một CLB bóng đá thành công ngoài việc ít nhiều có những kết quả tốt, những thắng lợi trong thời gian gần đây thì còn phải là một đội bóng có bề dày thành tích, có truyền thống văn hóa cũng như bản sắc rõ ràng, xuyên suốt, có hệ thống đào tạo trẻ chất lượng và là đội bóng dành được sự yêu mến của đông đảo khán giả hâm mộ.

Với cách làm trên việc tổ chức ĐTQG sẽ được thực hiện dễ dàng hơn. Khi đó, về lối chơi, sự ăn ý giữa các cầu thủ đã cùng nhau thi đấu nhiều năm trong màu áo CLB khi lên tuyển cũng không mất nhiều thời gian hòa nhập. Ngoài yếu tố quen thuộc giữa các cầu thủ chủ chốt, việc quản lý hay chỉ đạo của HLV đến với đội bóng dễ dàng có sự đồng thuận cao hơn bởi chỉ cần thông qua bộ khung này (là các cầu thủ CLB) các vấn đệ nội bộ đội bóng nhanh chóng được giải quyết.

Về yếu tố bản sắc, rõ ràng với đội tuyển quốc gia được xây dựng dựa trên nền tảng là những cầu thủ từ một CLB giàu thành tích, giàu truyền thống, sẵn có đông đảo người hâm mộ ủng hộ thì việc gây dựng lòng tin, sự yêu mến, cảm thông cho khán giả cũng là điều hết sức thuận lợi.

Đội tuyển Tây Ban Nha thời điểm có đến 6 cầu thủ Barca. Ảnh: Internet.

Cách làm trên khá phổ biến ở Châu Âu, nơi có nền bóng đá phát triển bậc nhất Thế giới. Điểm qua một số đội tuyển Quốc gia như Tây Ban Nha với nòng cốt là các cầu thủ Barca cùng lối chơi Tiki-taka mê hoặc đã mang về cho họ 2 chức vô địch châu Âu (2008-2012) cùng một chức vô địch Thế giới (2010). Đó là sự thành công gần đây của Đương kim vô địch Đức với lối chơi khoa học do thành phần đội hình chính thức có số đông các cầu thủ Bayern Munich. Hay xa hơn là sự thành công vào những năm cuối 80 đầu 90 của đội tuyển quốc gia Hà Lan được xây dựng từ đội hình Ajax Amsterdam với lối chơi tấn công tổng lực hấp dẫn.

Cũng với cách làm trên, quay trở lại với bóng đá Việt Nam giai đoạn trước, hẳn người hâm mộ không thể quên những năm đầu bóng đá Việt Nam quay trở lại với sân chơi khu vực (từ sau 1995). Các cổ động viên Việt Nam khi đó hẳn không thể quên những cảm xúc sung sướng trào dâng hay hụt hẫng tiếc nuối theo từng đường bóng. Mỗi trận đấu của ĐTQG ở các giải đấu SEA Games hay Tiger Cup như một ngày hội thực sự.

Lý giải cho sự thành công của ĐTQG cũng như tình yêu cuồng nhiệt của khán giả hâm mộ giai đoạn 1995-2000 đó bởi phần lớn các cầu thủ ĐTQG là thành viên đội bóng CLB Quân Đội (Thể Công) cũng như Công An TP.HCM.

CLB Quân Đội - đội bóng giàu thành tích bậc nhất cả nước với lối chơi cống hiến, bùng nổ nhưng vẫn trong sáng, chất phác thuần túy có ở những người lính. Tiếp nối CLB Quân Đội, những năm đầu 2000, người hâm mộ bóng đá nước nhà lại trải qua nhiều cung bậc cảm xúc với ĐTQG (và cả U23) được xây dựng bởi phần lớn cầu thủ xứ Nghệ của CLB Sông Lam Nghệ An (cái nôi đào tạo trẻ của bóng đá cả nước, cùng với CLB Quân Đội là một trong hai đội bóng có số lượng cổ động viên đông đảo nhất).

Những Văn Quyến, Quốc Vượng, Minh Đức, Huy Hoàng,… với lối chơi máu lửa nhưng không thiếu phần nghệ thuật đã luôn tự tin chơi ngang ngửa có lúc trên chân đội tuyển số một Đông Nam Á là Thái Lan. Có thể thấy từ các dẫn chứng trên, việc xây dựng ĐTQG với bộ khung là cầu thủ của một CLB giàu thành tích phần lớn đều mang lại sự thành công nhất định cho nền bóng đá nước nhà.

Trở lại với hiện tại của bóng đá nước nhà để thấy sự khó khăn trong việc xây dựng các ĐTQG theo tiêu chí trên. Trước tiên xin nhắc đến hai CLB đã phần nào góp sức mang lại thành công cho ĐTQG giai đoạn trước người viết kể trên.

CLB Quân Đội, sau nhiều lần đổi tên đã chính thức giải thể ngừng hoạt động năm 2009 do cơ chế và đường lối hoạt động. Còn Sông Lam Nghệ An ở thời điểm hiện tại thì sao? Vẫn đào tạo trẻ tốt, vẫn luôn nằm top đầu khi xếp thứ hạng, tuy nhiên giờ đây nhắc đến SLNA người hâm mộ nghĩ đến nhiều hơn lối chơi quyết liệt quá mức cần thiết, cầu thủ chém đinh, chặt sắt và hay gây ra những tai tiếng về bạo lực trên sân cỏ. Lối chơi đó khó có thể thể là đại diện của cả nền bóng đá nước nhà khi xây dựng ĐTQG như trước kia.

Tiếp đến với các “ứng viên” khác, phải kể ngay đến hai ông lớn là CLB bóng đá Bình Dương và Hà Nội T&T, những đội bóng gần đây vô địch giải bóng đá hạng cao nhất trong nước (V-league). Bình Dương cũng như Hà Nội T&T có thể được xem là những đội bóng mạnh, nhưng xếp họ là những CLB thành công theo tiêu chí ban đầu thì rất chông chênh.

Cả Bình Dương và Hà Nội T&T là hai đội bóng của những nội, ngoại binh giỏi chứ chưa phải là những CLB có bề dày thành tích hay bản sắc rõ nét, hệ thống đào tạo trẻ cũng chưa có gì nổi trội. Tóm lại họ là những đội bóng có tiềm lực tài chính và biết cách tận dụng tiềm lực đấy trong việc giành chiến thắng ở những giai đoạn nhất định.

Hoàng Anh Gia Lai đang được đông đảo người hâm mộ Việt Nam yêu mến vì thành công của lứa U19 năm nào. Ảnh: Đình Viên.

Thời gian gần đây, người hâm mộ chờ đợi sự trưởng thành và ngầm hy vọng giao trọng trách gánh vác đội tuyển Quốc gia lên các cầu thủ trẻ của CLB bóng đá Hoàng Anh Gia Lai (HAGL). CLB Hoàng Anh Gia Lai với thành phần là các cầu thủ lứa 1 học viện bóng đá HAGL phần nào có chút thành công về mặt bản sắc trong việc định hình lối chơi.

Đáng tiếc lối đá tấn công đẹp mắt, giàu tính cống hiến của HAGL lại không mang lại không thành công về mặt kết quả khi suýt chút nữa phải xuống hạng ngay trong năm cho tốt nghiệp ra lò lứa cầu thủ đầu tiên. Đâu đó HAGL có chút may mắn được khán giả yêu quý bởi mang lại được cảm xúc trong một vài trận đấu. Khi những CLB nổi trội hơn mà người viết kể trên đều chưa thể đại diện cho nền bóng đá nước nhà thì dĩ nhiên những Đà Nẵng, Hải Phòng, Thanh Hóa,… chưa đủ tầm để gánh vác trọng trách đó.

Thẳng thắn nhìn nhận để thấy rằng bóng đá nước nhà đang trong giai đoạn hết sức khó khăn, việc ngay lập tức xây dựng đội tuyển Quốc gia với những thành công là không thể thực hiện bởi ngay những vấn đề tồn tại của nền bóng đá. Tuy nhiên người viết vẫn lạc quan trong tương lai 5 năm nữa, hy vọng các trung tâm bóng đá lớn như Nghệ An, Hà Nội hay TP Hồ Chí Minh được định hướng cũng như đầu tư đúng mức sẽ sớm “hồi sinh” nhiều thế hệ tài năng mới.

Ngoài ra sự trưởng thành từ các cầu thủ học viện HAGL hay các lứa cầu thủ được đào tạo bài bản từ trung tâm đào tạo bóng đá Viettel,... sẽ bổ sung góp phần nâng cao chất lượng chuyên môn và giá trị của cả nền bóng đá nước nhà.

(Bạn đọc: Vũ Trường Linh)