Sự thay đổi lịch sử sau 25 năm và bí ẩn của 12 mảnh ghép
Sau 25 năm gắn bó với thương hiệu Nike, Ngoại hạng Anh đã chính thức chuyển sang sử dụng bóng thi đấu của Puma từ mùa giải này. Quả bóng mang tên "Orbita" là sự thay đổi về mặt thương hiệu, đồng thời là cuộc cách mạng về thiết kế và khí động học.
Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở cấu trúc bề mặt. Nếu bóng Nike mùa trước chỉ có 4 tấm ghép, thì bóng Puma sở hữu tới 12 tấm ghép. Theo nguyên lý khí động học, số lượng tấm ghép càng nhiều, lực cản không khí càng lớn.
Điều này cho phép các cầu thủ kiểm soát tốt hơn độ xoáy và quỹ đạo bay của trái bóng. Trong khi bóng ít tấm ghép thường bay liệng khó đoán, bóng nhiều tấm ghép lại cho phép tạo ra những cú sút có độ "cắm" đột ngột theo chiều dọc hoặc xoáy cuộn theo chiều ngang.
Chính sự thay đổi này dường như đã mở khóa cho một loạt bàn thắng có quỹ đạo "vẽ cầu vồng", nơi trái bóng bay vọt lên rồi đột ngột rơi xuống găm thẳng vào lưới, khiến các thủ môn hoàn toàn bất lực.
Những siêu phẩm "biết nói" của Szoboszlai hay Stach
Bàn thắng ấn định tỷ số 3-1 của Anton Stach (Leeds United) vào lưới Crystal Palace mới đây là ví dụ điển hình nhất. Cú sút phạt của tiền vệ người Đức đã đưa bóng vượt qua hàng rào rồi "cắm" xuống một cách ngoạn mục.
Đáng chú ý, bóng không chỉ đi sát xà ngang mà còn rơi xuống ở độ cao chỉ bằng 1/3 khung thành. Đó là quỹ đạo bay mà vật lý thông thường khó giải thích nếu không có sự hỗ trợ từ thiết kế của trái bóng.
Trước đó, ngay từ vòng đấu Ngoại hạng Anh hồi tháng 8, Dominik Szoboszlai (Liverpool) cũng đã khiến David Raya (Arsenal) phải vào lưới nhặt bóng bằng một cú sút phạt tương tự. Thủ thành của Arsenal thừa nhận: "Độ bám khác, cảm giác sút khác. Bóng bay đi với quỹ đạo rất khó phán đoán và cứu thua".
Lời thú nhận của Raya cho thấy các thủ môn đang là những người chịu thiệt thòi nhất trong cuộc chuyển đổi này. Thú vị là không chỉ Raya, phía Arsenal cũng đổ lỗi cho bóng Puma sau thất bại trước Newcastle United tại Carabao Cup 2024/25. Dù vậy, ban tổ chức Carabao Cup khi đó tiết lộ vấn đề không nằm ở quả bóng vì nó đã được áp dụng thành công ở các trận đấu trước.
Không chỉ đá phạt, các tình huống bóng sống cũng hưởng lợi. Cú sút xa của Justin Kluivert (Bournemouth) vào lưới Fulham hay pha dứt điểm thuộc về Eli Junior Kroupi trước Nottingham Forest đều có chung kịch bản: Bóng bay căng rồi đột ngột rơi xuống đất ngay trước mặt thủ môn, tạo ra độ nảy khó chịu khiến những người gác đền như Matz Sels hay Alphonse Areola tỏ ra lúng túng.
Kỷ nguyên của những cú sút xa?
Số liệu thống kê đang ủng hộ giả thuyết này. Tỷ lệ bàn thắng từ đá phạt trực tiếp tại Ngoại hạng Anh mùa này đã tăng vọt. Chỉ trong nửa đầu mùa giải, số bàn thắng từ đá phạt đã ngang bằng với tổng số của cả mùa giải 2023/24. Đây là một sự gia tăng đáng kể, cho thấy các cầu thủ tự tin hơn hẳn khi đứng trước bóng chết.
Morgan Rogers thuộc biên chế Aston Villa là cầu thủ hưởng lợi lớn nhất với những cú sút xa thành bàn liên tiếp. Những pha dứt điểm của tiền vệ này thường bay cao hơn tầm với của thủ môn nhưng lại rơi xuống đúng lúc để chui tọt vào lưới. Bên cạnh đó, hàng loạt pha lập công từ phạt góc trực tiếp (như của Marcus Tavernier hay Bukayo Saka) cũng xuất hiện dày đặc hơn, cho thấy độ xoáy của bóng Puma là cực tốt.
Thậm chí, xu hướng sử dụng những quả ném biên dài cũng đang quay trở lại mạnh mẽ. Phải chăng độ bám tốt hơn của bề mặt bóng Puma giúp các cầu thủ ném biên xa hơn và chính xác hơn?
Bóng đá đẹp lên ngôi nhờ công nghệ?
Việc thay đổi bóng thi đấu không phải lúc nào cũng được đón nhận tích cực. Chúng ta từng nhớ đến thảm họa Jabulani tại World Cup 2010 với quỹ đạo bay "ma quái". Tuy nhiên, với Puma Orbita tại Ngoại hạng Anh, câu chuyện lại đi theo hướng tích cực hơn.
Trái bóng mới không tạo ra những bàn thắng may mắn hay ngẫu nhiên. Ngược lại, nó tôn vinh kỹ thuật cá nhân. Những cú dứt điểm được tính toán kỹ lưỡng về lực và độ xoáy giờ đây được đền đáp xứng đáng bằng những quỹ đạo bay hoàn hảo. Nó buộc các thủ môn phải tập trung hơn, phản xạ nhanh hơn và thích nghi tốt hơn.
Với người hâm mộ, đây là một món quà. Ngoại hạng Anh vốn đã hấp dẫn nay càng trở nên đáng xem hơn với sự xuất hiện thường xuyên của những siêu phẩm. Có thể nói, Puma Orbita không chỉ là một trái bóng, nó là chất xúc tác giúp bóng đá tấn công thăng hoa và mang lại cảm xúc bùng nổ cho các khán đài.
Mời độc giả tìm hiểu thêm về Ngoại hạng Anh qua bài viết Lịch sử Ngoại hạng Anh: Hành trình "lột xác" từ khủng hoảng thập niên 90 đến giải đấu hấp dẫn nhất hành tinh.
