Khi HLV Enzo Maresca chính thức rời chiếc ghế nóng tại Stamford Bridge vào đúng ngày đầu năm mới, một làn sóng hoang mang và phẫn nộ lại bùng lên trong cộng đồng người hâm mộ Chelsea. Đối với họ, đội bóng này là biểu tượng của chiến thắng, nhưng thực tế tàn khốc của một "Chelsea mới" dưới sự kiểm soát của Todd Boehly và Behdad Eghbali thuộc Clearlake Capital đang kể một câu chuyện hoàn toàn khác.
Ở Stamford Bridge hiện tại, kinh nghiệm đỉnh cao và bảng thành tích hào nhoáng không còn là những tiêu chí bắt buộc để trở thành thuyền trưởng. Vì vậy, đừng ngạc nhiên nếu người kế nhiệm Maresca không phải là một cái tên ưu tú thuộc hàng ngũ tinh hoa của làng huấn luyện thế giới. Điều này nghe có vẻ phi lý với một câu lạc bộ tầm cỡ như Chelsea, nhưng nó lại hoàn toàn phù hợp với "bản thiết kế" mà giới chủ Mỹ đang áp đặt.
Việc Liam Rosenior, cựu huấn luyện viên của Hull City và hiện đang dẫn dắt Strasbourg – câu lạc bộ đối tác của Chelsea tại Ligue 1 – nổi lên như một ứng viên hàng đầu là minh chứng rõ nét nhất. Rosenior có tài năng và được đánh giá cao về tư duy, nhưng hành trang của ông chỉ là việc bị sa thải tại Hull City. Một bản lý lịch như vậy chắc chắn sẽ không được lòng các cổ động viên The Blues, giống như cách họ từng đón nhận Maresca với sự lạnh nhạt vào năm 2024.
Maresca chia tay Chelsea chỉ sau 18 tháng nắm quyền, bất chấp việc ông đã mang về những thành công cụ thể: chức vô địch UEFA Conference League, FIFA Club World Cup và tấm vé dự UEFA Champions League nhờ vị trí thứ tư tại Ngoại hạng Anh mùa trước. Nhưng ở Chelsea hiện tại, chiến thắng không còn là thước đo duy nhất. Sự phù hợp với mô hình quản trị của giới chủ mới là yếu tố quyết định.
Mô hình đó ưu tiên những huấn luyện viên trẻ, giàu tiềm năng, sẵn sàng làm việc trong một bộ máy cồng kềnh và phức tạp, nơi tiếng nói của họ chỉ là một phần nhỏ trong bức tranh tổng thể. Chelsea hiện tại vận hành với một cấu trúc lãnh đạo bóng đá tích hợp dày đặc nhân sự cấp cao. Họ có hai chủ sở hữu, hai giám đốc thể thao là Paul Winstanley và Laurence Stewart, cùng hàng loạt nhân vật quyền lực khác như cựu giám đốc tuyển trạch Liverpool Dave Fallows hay các tuyển trạch viên tài năng Sam Jewell và Joe Shields.
Trong môi trường này, huấn luyện viên trưởng không còn là người toàn quyền quyết định về chuyên môn. Họ phải lắng nghe và tuân thủ lời khuyên từ bộ phận y tế thay vì chỉ tham khảo, phải chấp nhận những bản hợp đồng được đưa về bởi bộ phận tuyển trạch thay vì được tự tay lựa chọn. Một môi trường làm việc như vậy chắc chắn sẽ khiến những huấn luyện viên giàu kinh nghiệm và cá tính mạnh phải lắc đầu từ chối ngay lập tức nếu nhận được lời mời.
Sự thay đổi này đánh dấu một bước ngoặt lớn so với kỷ nguyên 20 năm của Roman Abramovich. Dưới thời tỷ phú người Nga, Chelsea là hiện thân của tham vọng và sự bạo chi. Abramovich đòi hỏi thành công ngay lập tức và sẵn sàng trải thảm đỏ mời về những chiến lược gia đại tài như Jose Mourinho, Carlo Ancelotti, Antonio Conte hay Thomas Tuchel. Cách làm đó đã mang lại hiệu quả rực rỡ với 2 chức vô địch Champions League và 5 danh hiệu Ngoại hạng Anh trong giai đoạn 2003-2022. Nhưng kỷ nguyên đó đã khép lại khi các lệnh trừng phạt buộc Abramovich phải bán đội bóng.
Maresca, người chưa từng có kinh nghiệm đỉnh cao trước khi đến Chelsea, sẽ không bao giờ lọt vào mắt xanh của Abramovich. Việc bổ nhiệm ông, một người mới chỉ có 18 tháng kinh nghiệm cầm quân (6 tháng thất bại tại Parma và 1 mùa giải thăng hạng cùng Leicester City), là tuyên ngôn rõ ràng nhất của giới chủ mới: họ muốn quay lại kế hoạch ban đầu là tìm kiếm những huấn luyện viên trẻ tuổi, thông minh để phát triển một đội ngũ cầu thủ cũng trẻ trung và khao khát tương tự.
Nỗ lực đầu tiên với Graham Potter đã thất bại chóng vánh. Mauricio Pochettino, một người giàu kinh nghiệm hơn, cũng chỉ trụ được một mùa giải trước khi rời đi vì bất đồng quan điểm về chính sách chuyển nhượng (ông muốn những cầu thủ kinh nghiệm, giới chủ muốn cầu thủ trẻ). Việc Chelsea chọn Maresca thay vì những cái tên gạo cội cho thấy sự kiên định đến mức cực đoan của họ với con đường đã chọn.
Logic của giới chủ Chelsea rất đơn giản: một huấn luyện viên trẻ, được trao cơ hội lớn, sẽ "biết ơn" và dễ bảo hơn. Họ sẽ ít phàn nàn, ít đòi hỏi quyền lực và sẵn sàng chấp nhận cách làm việc tập thể mà giới chủ đề ra. Một huấn luyện viên đẳng cấp thời Abramovich sẽ ngay lập tức phản kháng lại sự can thiệp từ bộ sậu lãnh đạo, nhưng một người trẻ tuổi sẽ coi đó là sự hỗ trợ.
Tuy nhiên, thực tế đã chứng minh cách tiếp cận này chỉ có tác dụng trong ngắn hạn. Maresca, sau những thành công ban đầu, có lẽ đã cảm thấy đủ tự tin để đòi hỏi nhiều hơn về nhân sự nhằm cạnh tranh chức vô địch. Và đó chính là lúc mối quan hệ rạn nứt. Pochettino rời đi vì lý do tương tự, Tuchel bị sa thải vì không đồng tình với chính sách chuyển nhượng. Tại Chelsea bây giờ, sự phục tùng và tính "dễ uốn nắn" quan trọng hơn cả tài năng hay danh tiếng.
Vì vậy, khi Chelsea tìm kiếm người thay thế Maresca, đừng mong đợi một cái tên đình đám. Tiêu chí hàng đầu sẽ là trẻ trung, đang lên và quan trọng nhất là dễ bảo. Những ngày tháng Chelsea thuê những bộ óc huấn luyện vĩ đại nhất thế giới đã lùi xa vào dĩ vãng, nhường chỗ cho một cuộc thử nghiệm tốn kém và đầy rủi ro của những ông chủ người Mỹ.
Nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về hành trình hình thành và phát triển của Chelsea, hãy đọc bài Lịch sử đội bóng Chelsea.
