Viktor Gyokeres cập bến Arsenal từ Sporting Lisbon vào mùa hè năm ngoái với tư cách là chân sút lợi hại nhất châu Âu. Con số 54 bàn thắng sau 52 trận trên mọi đấu trường là một thống kê ấn tượng, biến anh thành niềm hy vọng số một để giải quyết bài toán trung phong của Mikel Arteta.
Tuy nhiên, khi mùa giải đã đi qua một nửa chặng đường, tiền đạo 27 tuổi người Thụy Điển có vỏn vẹn 5 pha lập công tại Ngoại hạng Anh. Sự sụt giảm hiệu suất khủng khiếp này đang đặt ra một dấu hỏi lớn: Liệu Arsenal không biết cách dùng người, hay Gyokeres đơn giản là không đủ trình độ cho Ngoại hạng Anh?
1 - Công thức biến Gyokeres thành quái vật ở Sporting
Để hiểu tại sao Gyokeres đang bế tắc, trước hết cần nhìn lại cách anh đã hủy diệt giải VĐQG Bồ Đào Nha. Tại Sporting, Gyokeres là trung phong cắm duy nhất trong một hệ thống không nhất thiết phải dồn ép đối phương liên tục trong vòng cấm. Dù là đội vô địch, Sporting thường ưu tiên những đường chuyền dài trực diện ngay sau khi giành lại bóng thay vì triển khai chậm rãi.
Lối chơi này khai thác triệt để các phẩm chất của Gyokeres. Dù có thể hình của một trung phong cổ điển, thế mạnh của anh không phải là làm tường hay phối hợp ngắn, mà là khả năng bứt tốc và càn lướt.
Anh thăng hoa nhờ ba kịch bản chính: Một là những pha lùi sâu nhận bóng nhanh rồi xoay người đột phá; hai là những cú chạy cắt mặt từ cánh vào nách trung lộ để đón đường chuyền xuyên tuyến của Quenda; và ba là kỹ thuật "xoay compa" đè mặt hậu vệ khi nhận bóng trong tư thế quay lưng. Tại Bồ Đào Nha, Gyokeres cần không gian để chạy và cần nhiều hơn hai chạm để dứt điểm, điều mà anh luôn được đáp ứng.
2 - Gyokeres gặp khó ở Arsenal
Sự khác biệt lớn nhất nằm ở cách Arsenal tiếp cận trận đầu. Mikel Arteta xây dựng lối chơi dựa trên sự kiểm soát tuyệt đối, luân chuyển bóng ngắn và xoay tua vị trí để phá vỡ cấu trúc phòng ngự đối phương. Tại Ngoại hạng Anh, hầu hết các đội bóng khi đối đầu với Arsenal đều chủ động chơi phòng ngự lùi sâu với số đông cầu thủ trong vòng cấm.
Hệ quả là Gyokeres thường xuyên rơi vào tình trạng "đói" không gian. Thay vì được đua tốc độ ở nách trung lộ như tại Sporting, anh phải hoạt động trong một khu vực chật chội, xung quanh là những hậu vệ lực lưỡng và áp sát cực nhanh.
Ví dụ điển hình trong trận gặp Aston Villa, khi Gyokeres cố gắng lùi sâu để tham gia triển khai bóng theo yêu cầu của Arteta, anh đã ngay lập tức bị các hậu vệ Villa áp sát, cướp bóng và suýt chút nữa khiến Arsenal phải nhận bàn thua.
Cựu danh thủ Gary Lineker chỉ ra sự thụ động của Gyokeres trong vòng cấm: "Giống như hầu hết các tiền đạo, cậu ấy đợi xem bóng đi đâu rồi mới tấn công vào khoảng trống. Nhưng đó cũng là lúc các hậu vệ đã sẵn sàng. Ở đẳng cấp này, bạn phải đánh cược, phải di chuyển trước khi quả tạt được thực hiện một nhịp để chiếm ưu thế. Tôi chưa thấy Gyokeres làm điều đó thường xuyên."
3 - Nghịch lý của những đường chuyền xuyên tuyến
Một thống kê đáng ngạc nhiên là Arsenal đang dẫn đầu Ngoại hạng Anh với 68 đường chuyền xuyên tuyến. Đây rõ ràng là ý đồ của Arteta nhằm phục vụ lối chơi của Gyokeres. Tuy nhiên, hiệu quả lại không như mong đợi.
Các hậu vệ tại Anh có tốc độ và khả năng bọc lót tốt hơn hẳn Liga Portugal. Ngay cả khi nhận được bóng ở tư thế thuận lợi, Gyokeres thường xuyên phải trả bóng ngược lại thay vì có thể dứt điểm ngay, bởi không gian bắn phá đã bị bịt kín.
Trong trận gặp Brighton, Leandro Trossard đã có đường chuyền dọn cỗ để Gyokeres đối mặt thủ môn. Trong một tình huống tương tự tại Sporting, anh gần như chắc chắn sẽ ghi bàn. Nhưng ở đây, áp lực từ các hậu vệ bám đuổi khiến cú dứt điểm của anh mất đi sự chuẩn xác.
4 - Kai Havertz giúp Arteta mở khóa Gyokeres?
Để giúp bản hợp đồng 64 triệu bảng "thông nòng" trở lại, Arsenal cần những điều chỉnh về chiến thuật. Một giải pháp khả dĩ là xếp anh đá cặp cùng Kai Havertz. Cầu thủ người Đức rất giỏi trong việc tì đè trung vệ và liên kết lối chơi, điều này sẽ giải phóng Gyokeres khỏi nhiệm vụ làm tường vốn không phải sở trường.
Sự kết hợp này có thể giống với cặp bài trùng Romelu Lukaku và Lautaro Martinez tại Inter Milan trước đây, với Gyokeres đóng vai trò của tiền đạo Argentina di chuyển rộng, tận dụng khoảng trống do trung phong cắm tạo ra để dứt điểm uy lực. Khi có một người chia lửa trong vòng cấm, Gyokeres sẽ có nhiều thời gian và không gian hơn ở rìa vùng cấm, nơi khả năng sút bóng của anh đạt hiệu quả cao nhất.
5 - Kỳ vọng cho tương lai
Dù chưa ghi nhiều bàn thắng, không thể phủ nhận tầm ảnh hưởng của Gyokeres vào lối chơi chung. Arsenal hiện vẫn đang dẫn đầu BXH nhờ sự hy sinh của anh. Khả năng pressing tầm cao của Gyokeres buộc đối thủ mắc sai lầm, và những bước chạy không bóng của anh thường xuyên kéo dãn hàng thủ đối phương, tạo khoảng trống cho Martin Odegaard hay Martin Zubimendi băng lên ghi bàn.
Tuy nhiên, Arsenal cần nhiều hơn thế. Để giải cơn khát vô địch sau hơn hai thập kỷ, họ cần một sát thủ ghi 20-25 bàn mỗi mùa. Ban huấn luyện Arsenal có thể sẽ trao quyền đá phạt đền cho anh hoặc đẩy mạnh việc truyền thông về những đóng góp thầm lặng của anh để giảm bớt áp lực tâm lý.
Suy cho cùng, bàn thắng vẫn là thước đo cuối cùng cho một tiền đạo trị giá 64 triệu bảng. Sự kiên nhẫn của Arteta là có hạn, và Gyokeres cần sớm tìm lại bản năng vốn có nếu không muốn trở thành một bản hợp đồng thất bại tại Emirates.
Nếu độc giả muốn tìm hiểu lịch sử Arsenal, có thể tham khảo bài viết Lịch sử Câu lạc bộ Arsenal: Từ Dial Square đến biểu tượng London.
