Đêm Rabat huyền ảo và điên rồ, nơi ranh giới giữa vinh quang và vực thẳm chỉ mong manh như một sợi chỉ, Sadio Mane đứng đó, trơ trọi nhưng vững chãi như cây bao báp giữa sa mạc. Khi cả đội bóng chìm trong cơn cuồng nộ, khi huấn luyện viên muốn buông xuôi, chính “Sư tử đầu đàn Teranga”đã gầm lên âm thanh của định mệnh, giữ lại chiếc cúp tưởng chừng đã tuột khỏi tay tuyển Senegal.
Hành trình của Sadio Mane không chỉ là bóng đá, đó là bản anh hùng ca của một cậu bé đi chân đất, mang theo giấc mơ từ ngôi làng Bambali nghèo khó để chinh phục tất cả và rồi trở về để được tôn vinh như một vị anh hùng.
Hành trình điên rồ tại Rabat
Đồng hồ trên sân vận động Moulay Abdellah chỉ sang những phút bù giờ cuối cùng của trận chung kết AFCON 2025. Không khí tại thủ đô Rabat, Morocco đặc quánh lại, nồng nặc mùi áp lực của sự thù địch và căng thẳng. Tỷ số đang là 0-0 nhưng biến cố lớn chuẩn bị đến.
Trọng tài chính, sau khi tham khảo màn hình VAR, đã chỉ tay vào chấm phạt đền. Một quả penalty cho chủ nhà Morocco ở phút chót. El Hadji Malick Diouf phạm lỗi với Brahim Diaz. Bên ngoài đường biên, huấn luyện viên trưởng Senegal, Pape Thiaw mất kiểm soát. Khuôn mặt ông đỏ gay, gân cổ nổi lên cuồn cuộn. Ông vẫy tay, hét lớn ra lệnh cho các học trò: "Rời sân! Chúng ta không đá nữa!".
Sự hỗn loạn bao trùm. Các cầu thủ Senegal với sự phẫn nộ dồn nén, bắt đầu di chuyển về phía đường hầm. Viễn cảnh về một đêm chung kết vỡ trận, một scandal lịch sử của bóng đá châu Phi đang hiện ra rõ mồn một. Nhưng giữa cơn bão táp ấy, có một người không di chuyển. Đó là Sadio Mane.
Một trong những thủ lĩnh tinh thần của "Sư tử Teranga" đứng chôn chân trên thảm cỏ. Anh điềm tĩnh kêu gọi các đồng đội. Ánh mắt Mane không rực lửa giận dữ như HLV Thiaw mà lạnh lùng và kiên định đến đáng sợ.
"Quay lại ngay!" Mane hét lên, giọng nói át cả tiếng còi và tiếng la ó của hàng vạn khán giả chủ nhà. "Chúng ta là tuyển Senegal. Chúng ta không bỏ cuộc. Hãy quay lại và chiến đấu!". Anh chạy đến bên HLV Thiaw, người đang mất bình tĩnh, đặt tay lên vai ông, thì thầm những lời lẽ của một chiến binh đã trải qua vô vàn trận đánh lớn.
Đó là khoảnh khắc phân định giữa một cầu thủ xuất sắc và một huyền thoại. Mane đã cứu Senegal khỏi một án phạt từ Ban tổ chức và quan trọng hơn, anh đã đánh cược tất cả vào bản lĩnh của toàn đội.
"Những chú Sư tử Teranga" quay lại. Brahim Diaz bước lên chấm 11m. Cú Panenka thảm họa của ngôi sao Morocco đưa bóng rơi vào tay thủ môn Edouard Mendy. Sân vận động chết lặng. Còn Mane, anh chỉ nắm chặt tay, ánh mắt rực sáng. Ngôi sao sinh năm 1992 biết, Chúa đã mỉm cười với tuyển Senegal.
Làng quê Bambali cùng ước mơ qua màn hình nhỏ
Để có được sự gan lì của ngày hôm nay, Sadio Mane đã phải tôi luyện trong thử thách của nghèo đói và mất mát tại Bambali. Bambali nằm sâu ở phía Tây Nam Senegal, nơi mà màu đỏ của đất bazan nhuộm kín những con đường mòn và cái nắng thiêu đốt khiến không khí lúc nào cũng rung rinh như ảo ảnh.
Sadio sinh ra trong một gia đình mà bóng đá bị coi là thứ vô bổ. Cha anh là nhân vật quan trọng của nhà thờ Hồi giáo địa phương, người luôn muốn con trai nối nghiệp tu hành hoặc làm nông dân. Nhưng trái tim của cậu bé Sadio lại đập theo nhịp nảy của những quả bưởi khô quấn vải vụn mà lũ trẻ trong làng gọi là "bóng".
Năm 2005, khi Sadio 13 tuổi, một sự kiện đã thay đổi vĩnh viễn cuộc đời cậu. Tại ngôi làng chưa có điện lưới ổn định ấy, cả xóm xúm lại trước một chiếc tivi nhỏ xíu chạy bằng ắc quy để xem trận chung kết Champions League. Liverpool đối đầu AC Milan. Sadio ngồi xổm trên nền đất, mắt dán chặt vào màn hình nhiễu hạt. Cậu thấy Liverpool bị dẫn 0-3, một tình cảnh thật tuyệt vọng. Nhưng rồi, Sadio thấy Steven Gerrard cùng các đồng đội vùng lên, tạo nên "Đêm Istanbul" huyền diệu để vượt qua AC Milan và lên ngôi vô địch.
Trong khoảnh khắc Liverpool nâng cúp, một dòng điện chạy dọc sống lưng của cậu bé nghèo. "Một ngày nào đó, mình sẽ ở đó. Mình sẽ chơi cho đội bóng áo đỏ ấy," Sadio tự nhủ. Lời thề nguyện ấy nghe thật viển vông giữa tiếng dế kêu đêm ở Bambali, nơi mà ngay cả một đôi giày lành lặn cũng là thứ xa xỉ phẩm.
Bi kịch ập đến ít lâu sau đó. Cha của Sadio qua đời vì một cơn bạo bệnh. Ông chết không phải vì bệnh nan y mà vì làng không có bệnh viện. Sadio nhìn cha trút hơi thở cuối cùng trong sự bất lực. Nỗi đau ấy không biến cậu thành kẻ oán hận mà khắc vào tim mình hai sứ mệnh, phải trở thành một cầu thủ vĩ đại để thay đổi số phận và xây một bệnh viện cho Bambali để không ai phải chết như cha mình nữa.
Mùa đông khắc nghiệt tại Metz
15 tuổi, Sadio Mane làm một việc tày đình, bỏ nhà ra đi. Mane giấu túi đồ sờn rách vào bụi cây, lén bắt xe buýt đến Dakar để tìm cơ hội thử việc. Hình ảnh cậu bé nhà quê với đôi giày rách toác, dây giày được buộc bằng những sợi cỏ khô, đứng trước các tuyển trạch viên ở thủ đô vẫn là một giai thoại được kể lại nhiều lần.
"Cậu định đá bóng với đôi giày này sao?" Một HLV hỏi với giọng mỉa mai.
"Tôi sẽ đá bằng chân, thưa ông, không phải bằng giày," Sadio đáp, ánh mắt không hề dao động.
Và Mane đã đá như thể đó là ngày cuối cùng mình còn được chơi bóng. Tốc độ của một con báo và sự khéo léo của một nghệ sĩ đường phố đã đưa cậu đến học viện Generation Foot rồi sau đó là chuyến bay đến Metz (Pháp) giữa mùa đông lạnh giá năm 2011.
Châu Âu không phải là thiên đường như Sadio tưởng tượng. Đó là cái lạnh cắt da cắt thịt, là sự cô đơn nơi đất khách quê người, là những ngày chấn thương háng hành hạ khiến cậu suýt bị thanh lý hợp đồng. Có những đêm, Sadio cuộn mình trong chăn, tâm trạng quặn thắt vì nhớ cái nóng hầm hập của Bambali. Nhưng mỗi khi định bỏ cuộc, hình ảnh người cha quá cố và lời thề đêm Istanbul lại hiện về, tiếp thêm sức mạnh để Mane vượt qua sóng gió.
Từ Metz sang Salzburg, rồi Southampton, Sadio Mane cứ chạy, nhanh hơn, mạnh hơn mỗi ngày. Anh như một "viên ngọc thô" được mài giũa qua từng trận đấu, để rồi ánh hào quang đó lọt vào mắt xanh của HLV Jurgen Klopp. Cuộc gọi định mệnh đưa anh về Anfield không chỉ là một vụ chuyển nhượng, đó là sự sắp đặt của số phận để hoàn thành giấc mơ năm 13 tuổi.
Đỉnh cao Liverpool và hình ảnh người hùng thầm lặng
Giai đoạn 2016-2022 là chương rực rỡ nhất trong sự nghiệp cấp CLB của Mane. Tại Liverpool, anh cùng Mohamed Salah và Roberto Firmino tạo nên mũi đinh ba hủy diệt nhất châu Âu. Mane trên sân cỏ là một cơn lốc. Anh pressing điên cuồng, ghi bàn từ mọi góc độ, là nỗi khiếp sợ của mọi hàng phòng ngự Ngoại hạng Anh.
Đêm Madrid năm 2019, Liverpool vô địch Champions League. Sadio Mane, chàng trai Bambali năm nào giờ đây đứng trên đỉnh châu Âu, lá cờ Senegal quấn quanh người. Anh đã thực hiện được lời hứa năm xưa. Tiếp đó là chức vô địch Ngoại hạng Anh sau 30 năm chờ đợi của The Kop. Mane giành danh hiệu Vua phá lưới, trở thành Quả bóng Bạc thế giới.
Nhưng điều khiến Sadio Mane trở nên vĩ đại không nằm ở những chiếc cúp vàng chói lọi mà nằm ở các góc khuất camera không ghi tới. Sau một trận thắng tưng bừng, người ta bắt gặp ngôi sao nhận mức lương cao ngất ngưởng trong màu áo Liverpool đang cọ rửa nhà vệ sinh tại một nhà thờ Hồi giáo ở Toxteth. Không máy quay, không truyền thông, chỉ có Mane với bộ đồ bình thường và thùng nước lau sàn.
"Tôi không làm điều đó để nổi tiếng," Mane nói với người dân quê nhà khi bị phát hiện. "Tôi làm vì tôi là một người con của nơi này và tôi muốn phục vụ cộng đồng."
Ở Bambali, những ngôi trường mọc lên, bệnh viện được xây dựng khang trang, mạng 4G phủ sóng và mỗi gia đình nhận được khoản trợ cấp hàng tháng từ "Quỹ Sadio Mane". Anh không mua siêu xe Ferrari hay đồng hồ Richard Mille. Mane mua sự sống và tri thức cho đồng bào mình.
"Tại sao tôi phải cần 10 chiếc Ferrari, 20 chiếc đồng hồ kim cương và 2 máy bay? Những thứ đó làm được gì cho thế giới?", câu nói ấy đã trở thành tuyên ngôn của một nhân cách lớn.
Bước chuyển từ Bayern Munich đến Al Nassr
Hè 2022, Mane rời Liverpool để đến Bayern Munich. Đó được kỳ vọng là một chương mới hào hùng, nhưng lại hóa thành bi kịch. Chấn thương ngay trước thềm World Cup 2022 đã đánh gục anh. Hình ảnh Mane tập tễnh rời sân, khuôn mặt nhăn nhó vì đau đớn đã khiến cả đất nước Senegal nín thở và rồi vỡ òa trong nước mắt.
Anh phải ngồi nhà xem các đồng đội thi đấu tại Qatar qua tivi, giải đấu mà "Sư tử Teranga" bị loại ở vòng 1/8 trước tuyển Anh. Rồi những mâu thuẫn tại Bayern, vụ xô xát với Leroy Sane và cuối cùng là việc phải khăn gói rời xứ Bavaria để chuyển đến Saudi Arabia trong màu áo Al Nassr.
Truyền thông châu Âu mỉa mai anh. Họ nói Mane "đã hết thời", "chạy theo đồng tiền dầu mỏ". Ở tuổi 33, chơi bóng tại Trung Đông, nhiều người tin rằng Sadio Mane đã chấp nhận "dưỡng già". Bản thân anh cũng có lúc hoài nghi chính mình. Những bước chạy không còn xé gió như xưa, những pha xử lý đôi khi thiếu đi sự sắc bén.
Nhưng Sadio vẫn chưa bỏ cuộc. AFCON 2025 là nơi Mane chọn để chứng minh rằng, anh vẫn mang trong mình đẳng cấp của một tiền đạo hàng đầu.
Hồi sinh trên đất Morocco
Quay trở lại với trận chung kết tại Rabat. Sau cú sút hỏng ăn của Brahim Diaz trên chấm 11m, trận đấu bước vào hiệp phụ. Senegal như được tiếp thêm động lực từ sự kiên định của Mane, đã chơi lột xác.
Sadio Mane dù đã cày ải suốt 90 phút căng thẳng vẫn di chuyển không biết mệt mỏi. Anh lùi sâu, làm bóng, điều tiết nhịp độ. Thống kê sau giải đấu chỉ ra sự thật đáng nể, Mane tạo ra 18 cơ hội ăn bàn, nhiều nhất giải, sút trúng đích 10 lần và chạm bóng 295 lần trong vòng cấm. Ngôi sao của Al Nassr không chỉ đóng vai trò tiền đạo, anh là "bộ não", là "trái tim" của "Sư tử Teranga".
Khoảng thời gian hiệp phụ, từ một pha dàn xếp tấn công, Pape Gueye tung cú dứt điểm tung lưới Morocco, ấn định chiến thắng 1-0 cho Senegal. Tiếng còi mãn cuộc vang lên. Sadio Mane quỳ xuống, úp mặt vào đôi bàn tay chai sần. Anh đã giữ lời hứa, giúp tuyển Senegal bước lên ngôi cao nhất ở AFCON.
Trên bục nhận giải, Kalidou Koulibaly, người đội trưởng chính thức nhưng phải ngồi ngoài vì thẻ phạt đã có một hành động ý nghĩa. Anh trao chiếc băng đội trưởng và nhường vinh dự nâng cúp cho Mane. Koulibaly hiểu và cả đội hiểu, chiếc cúp này mang dấu ấn của Sadio, từ những bàn thắng, những đường kiến tạo, cho đến khoảnh khắc tiền đạo 33 tuổi chặn cả đội lại vì quyết tâm không bỏ cuộc.
Danh hiệu "Cầu thủ xuất sắc nhất giải" được trao cho Mane như một sự thừa nhận tuyệt đối. Nhưng với Sadio, phần thưởng lớn nhất là nụ cười của hàng triệu người dân Senegal đang đổ ra đường phố Dakar ăn mừng.
Di sản bất tử của người con Bambali
Cùng với ánh hào quang của chức vô địch, một đám mây u ám kéo đến. Tin đồn Mane sẽ giã từ đội tuyển quốc gia. "Tôi sẽ rất hạnh phúc khi được tận hưởng trận chung kết AFCON cuối cùng," câu nói lấp lửng trước đó của anh khiến người hâm mộ lo lắng.
Nhưng các đồng đội không chấp nhận điều đó. Pape Gueye, Moussa Niakhate và cả HLV Pape Thiaw đều công khai "gây áp lực" để giữ chân người thủ lĩnh. "Sadio là huyền thoại. Anh ấy phải ở lại đến năm 2027. Đất nước này không cho phép anh nghỉ ngơi," Pape Thiaw tuyên bố.
Chưa biết Mane sẽ quyết định ra sao. Nhưng dù anh có dừng lại hay bước tiếp, di sản của cựu tiền đạo Liverpool đã vượt xa ranh giới của những đường biên sân cỏ.
Sadio Mane không chỉ để lại những bàn thắng hay những chiếc cúp. Anh để lại một biểu tượng về niềm tin. Mane dạy cho những đứa trẻ ở Bambali, ở Dakar và trên khắp châu Phi rằng, xuất thân nghèo khó không thể ngăn cản giấc mơ của chính mình. Rằng bạn có thể đi lên từ bụi đất, chạm tay đến những đỉnh cao nhưng vẫn giữ đôi chân mình trên mặt đất.
Để rồi ở một thời khắc nào đó, tại một góc nhỏ ở Bambali, có lẽ lại có một đứa trẻ đang ngồi trước màn hình tivi, nhìn Sadio Mane nâng cúp và mong mỏi một ngày nào đó, sẽ làm được những điều vĩ đại như người thủ lĩnh của tuyển Senegal.
Đó chính là chiến thắng vĩ đại nhất, là bàn thắng đẹp nhất cuộc đời của Sadio Mane, bàn thắng mở ra hy vọng cho cả một thế hệ mai sau.
Bạn đọc quan tâm đến bóng đá Senegal có thể tìm hiểu thêm về đại diện Tây Phi thông qua bài viết Lịch sử tuyển Senegal: Con đường vươn tầm của "Sư tử Teranga".
