Trong bối cảnh bóng đá Việt Nam bước vào giai đoạn chuyển giao thế hệ mang tính bước ngoặt, nguồn lực cầu thủ Việt kiều nổi lên như một “mỏ vàng” vô giá.
Việc chủ động tìm kiếm, thu hút và trao cơ hội cho các tài năng gốc Việt giúp củng cố sức mạnh cho các đội tuyển quốc gia, bên cạnh đó mở ra một hướng đi chiến lược, mang tính phát triển bền vững cho tương lai của bóng đá nước nhà.
1 - Chiến lược "đãi cát tìm vàng"
Thời gian qua, Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) cùng ban huấn luyện các đội tuyển trẻ đã cho thấy một tầm nhìn cởi mở khi chiến lược tìm kiếm tài năng không còn bị bó hẹp trong phạm vi nội địa.
Minh chứng rõ nét nhất là trong đợt tập trung FIFA Days tháng 3 vừa qua, danh sách U23 Việt Nam tiếp tục ghi nhận sự góp mặt của hai tiền vệ Việt kiều đang thi đấu tại đấu trường V.League là Trần Thành Trung (khoác áo Ninh Bình) và Nguyễn Vadim (khoác áo Đà Nẵng).
Không dừng lại ở đó, trong tương lai gần, HLV trưởng Kim Sang-sik được dự báo sẽ có thêm những cơn đau đầu "dễ chịu" khi các tài năng trẻ sáng giá như Khoa Ngo (Công an TP.HCM) hay Williams Lee hoàn tất các thủ tục nhập tịch.
Một khi đáp ứng đủ các điều kiện về mặt pháp lý, những nhân tố này sẽ chính thức đủ tư cách cống hiến cho U23 Việt Nam, qua đó gia tăng đáng kể chiều sâu đội hình.
Sự chủ động của VFF còn được thể hiện rõ ở các cấp độ trẻ hơn. Tiêu biểu là việc triệu tập tiền vệ Antonio Moric cùng Nguyễn Bá Nhật Ka, người sở hữu chiều cao ấn tượng lên đội tuyển U19 Việt Nam.
Thậm chí, tài năng của Moric còn được HLV tạm quyền Đinh Hồng Vinh đánh giá cao đến mức đôn anh lên tập luyện cùng các đàn anh tại đội U23 để có cái nhìn toàn diện và sâu sát hơn.
Thực tế, chiến lược tiếp cận từ sớm này mang lại hiệu quả to lớn. Sự cọ xát và quen thuộc này chính là lợi thế không nhỏ giúp họ sẵn sàng cạnh tranh sòng phẳng cho một suất đá chính thức.
2 - Làn gió mới mang tư duy hiện đại
Từ lâu, cộng đồng cầu thủ Việt kiều đã được giới chuyên môn ví như một “làn gió mới” thổi vào đời sống bóng đá nước nhà. Dù không phải cá nhân nào cũng sở hữu thể hình vạm vỡ hay nền tảng thể lực vượt trội, nhưng điểm chung của họ là đều được "tắm gội" trong những môi trường bóng đá tiên tiến. Nhờ đó, họ mang theo tư duy chiến thuật hiện đại, kỹ năng cơ bản vững chắc và đặc biệt là tác phong thi đấu chuyên nghiệp.
Sự xuất hiện của họ tạo ra một môi trường cạnh tranh tích cực và lành mạnh ngay trong lòng đội tuyển. Các cầu thủ nội địa có cơ hội quan sát, cọ xát và học hỏi để hoàn thiện bản thân; ngược lại, các cầu thủ gốc Việt cũng bị đặt vào thế phải nỗ lực không ngừng nghỉ để thích nghi và khẳng định giá trị.
Người hâm mộ và giới chuyên môn thậm chí còn ví von rằng, việc sở hữu một lứa cầu thủ Việt kiều chất lượng mang lại cảm giác an tâm như việc các câu lạc bộ có thêm những "ngoại binh" xuất sắc, qua đó nâng tầm sức mạnh tập thể tại các giải đấu quốc tế.
Thành công rực rỡ của những thế hệ đi trước như thủ thành Đặng Văn Lâm, Nguyễn Filip hay gần đây là Viktor Le chính là minh chứng sống động nhất cho tính hiệu quả của chính sách này.
3 - Vượt qua rào cản để hướng tới sự phát triển bền vững
Dù mang trong mình nhiều tiềm năng, nhưng hành trình khẳng định chỗ đứng tại quê cha đất tổ chưa bao giờ là con đường trải đầy hoa hồng. Bóng đá Việt Nam từng chứng kiến câu chuyện đầy nước mắt nhưng cũng rất đỗi tự hào của Đặng Văn Lâm, người từng phải dạt sang tận giải VĐQG Lào thi đấu để duy trì phong độ, nuôi dưỡng ngọn lửa đam mê và hy vọng được khoác lên mình chiếc áo có in cờ đỏ sao vàng.
Bên cạnh lợi thế chuyên môn, rào cản vô hình về văn hóa, thói quen sinh hoạt, rào cản ngôn ngữ và sự khác biệt về triết lý thi đấu là những thử thách khổng lồ.
Đã có không ít trường hợp các tài năng trẻ mang mác Việt kiều không thể trụ lại lâu dài, buộc phải xách vali về nước vì không kịp thích nghi. Điều này đặt ra yêu cầu bức thiết về sự hỗ trợ đồng bộ từ các câu lạc bộ chủ quản, VFF và tinh thần cầu thị từ chính bản thân các cầu thủ.
Quan trọng hơn cả, việc khai thác "mỏ vàng" Việt kiều tuyệt đối không được phép làm lu mờ công tác đào tạo trẻ trong nước. Hai yếu tố này phải được đặt trong một mối quan hệ song hành và hài hòa.
Mục tiêu tối thượng của bóng đá Việt Nam là xây dựng một hệ sinh thái phát triển bền vững, nơi mọi cầu thủ, dù sinh ra ở Việt Nam hay nước ngoài, đều có cơ hội cạnh tranh công bằng.
Chỉ khi giải quyết trọn vẹn bài toán này, chúng ta mới có thể lấp đầy những khoảng trống thế hệ, duy trì mạch nguồn nhân sự chất lượng và tự tin hướng tới những đỉnh cao mới trên bản đồ bóng đá châu lục.
