Bóng đá châu Âu bước vào mùa giải mới: Thêm một gói kích thích kinh tế nữa?

Từ tinh thần đến vật chất

Bóng đá có rất nhiều đóng góp cho xã hội, tất nhiên rồi. Trên thế giới này có hàng trăm môn thể thao khác nhau, nhưng bóng đá luôn luôn được ưa chuộng nhất, thu hút được nhiều người xem nhất và mang lại nhiều cung bậc cảm xúc nhất. Chính vì bóng đá có giá trị như một tài sản tinh thần chung của cả cộng đồng nên Chính phủ - đặc biệt là ở các quốc gia châu Âu – luôn cố gắng hỗ trợ các CLB một cách tối đa, mà những giao dịch có phần mờ ám giữa Real Madrid và Hội đồng thành phố Madrid là một điển hình. Nên nhớ, rất hiếm đội bóng phải rơi vào cảnh vỡ nợ ngay cả khi phần lớn các CLB bóng đá chưa bao giờ nổi tiếng về khả năng kiếm lời, nếu không muốn nói là khá thường xuyên thua lỗ. Trong số 74 CLB từng tranh tài ở hạng đấu cao nhất của các giải VĐQG Anh, Pháp, TBN, Italia vào mùa giải 1949/50 (không tính Đức vì mãi đến năm 1963 thì Bundesliga mới được thành lập) thì có tới 46 đội (chiếm 62%) vẫn đang chinh chiến ở Premier League, Ligue 1, La Liga hay Serie A. Còn lại, 13 đội đang chơi ở giải hạng hai và 12 đội khác thi đấu ở những hạng thấp hơn, nhưng vẫn là sân chơi chuyên nghiệp. Chỉ có 3/74 đội bóng đó bị phá sản, chiếm tỷ lệ khoảng 4%.

La Liga sẽ góp phần giúp kinh tế TBN thoát khỏi khủng hoảng?

Có phải 71 CLB kia kinh doanh quá xuất sắc hay không? Cũng không hẳn, bởi ngay cả khi các CLB mất hết khả năng thanh toán thì chúng cũng sẽ được tạo điều kiện để xóa hết nợ (dù điều này sẽ gây tổn thất cho các chủ nợ) và tái sinh dưới một cái tên mới, như trường hợp của Fiorentina (Italia), Rangers (Scotland) hay Charlton (Anh). Trong những tình huống đó, thực chất là xã hội đã chấp nhận bỏ ra một khoản chi phí nhất định để duy trì sự tồn tại của một “món ăn tinh thần”, nhưng sẽ là sai lầm nếu cho rằng bóng đá lúc nào cũng gây ra những tác động tiêu cực lên nền kinh tế. Ngược lại là khác, đặc biệt là trong bối cảnh bóng đá đang được thương mại hóa cao độ như hiện nay.

Ngành công nghiệp bóng đá

Theo một báo cáo mới được công bố (vào tháng 12/2012) của Ủy ban châu Âu (EC) về tác động của thể thao đến với kinh tế lục địa già thì tổng giá trị gia tăng mà thể thao đóng góp vào GDP của châu Âu chiếm tới 2,98%, tương đương khoảng 294,36 tỷ euro. Trong đó, bóng đá đương nhiên chiếm phần lớn nhờ giá trị bản quyền truyền hình khổng lồ cũng như lượng người hâm mộ đông đảo. Ngoài ra, thể thao (chủ yếu là bóng đá) cũng góp phần tạo ra thêm 4,46 triệu việc làm mới, tức tương đương với 2,12% tổng số việc làm trong toàn bộ nền kinh tế châu Âu – một tỷ lệ rất đáng kể. Cũng có nghĩa, bên cạnh giá trị tinh thần thì bóng đá còn mang lại những lợi ích về mặt vật chất đáng để lưu tâm, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế châu Âu vẫn đang phải vật lộn với suy thoái như hiện nay.

Bên cạnh các gói bản quyền truyền hình và các hợp đồng tài trợ, bóng đá còn giúp thu hút một lượng lớn khách du lịch, và đương nhiên bên cạnh việc mua vé vào cửa thì số du khách này còn phải tiêu tiền vào nhiều việc khác như di chuyển, thuê khách sạn, ăn uống, mua sắm… Công ty Marketing Manchester đã thống kê rằng cứ 8 khách du lịch đặt chân đến Manchester thì có 1 người bỏ tiền vào sân xem ít nhất một trận bóng đá, ngoài ra tỷ lệ phòng khách sạn được đặt trong những ngày M.U hoặc Man City thi đấu cũng tăng lên tới 85% so với mức 70% của ngày thường. Nói ngắn gọn, chỉ riêng sự hiện diện của hai đội bóng thành Manchester cũng đã giúp thành phố vùng Tây Bắc nước Anh tăng thêm 330 triệu bảng thu nhập và 8.500 việc làm mỗi năm. Để so sánh, việc đăng cai Olympic cũng chỉ mang lại giá trị kinh tế xấp xỉ như thế mà thôi, nhưng tất nhiên là không phải năm nào Manchester cũng được tổ chức Thế vận hội.

Giải pháp kích cầu hiệu quả

Tất nhiên, Anh không phải là quốc gia duy nhất được hưởng lợi lớn từ bóng đá. Bundesliga mới là giải VĐQG sinh lời nhiều nhất châu Âu (lãi tổng cộng 190 triệu euro riêng trong mùa giải 2012/13, nhiều hơn tới 69 triệu so với Premier League) và Đức mới là nơi mà hoạt động kinh doanh bóng đá đạt hiệu quả cao nhất. Trường Kinh doanh châu Âu (European School of Business – ESB) vừa tiến hành một nghiên cứu về lợi nhuận mà các thành phố Đức thu được từ việc tổ chức các trận đấu tại Bundesliga. Theo đó, một thành phố cỡ trung như Leverkusen - chứ chưa cần nói tới các đô thị lớn như Dortmund hay Munich - cũng gặt hái được một khoản lợi nhuận không hề nhỏ: tính trung bình, các CĐV sẽ chi tiêu khoảng 730.000 euro trong mỗi trận đấu sân nhà của Bayer Leverkusen, và trừ đi các chi phí cho dịch vụ vận chuyển công cộng, an ninh, vệ sinh… thì Leverkusen đã đút túi tổng cộng tới 4,6 triệu euro trong mùa bóng 2012/13, đó là chưa kể tới giá trị về hình ảnh mà thành phố thu được khi liên tục hiện diện trên các phương tiện truyền thông quốc tế. Ngay cả người TBN cũng có lý do để ăn mừng khi trái bóng La Liga chuẩn bị lăn trở lại vào cuối tuần này: các chuyên gia của ngân hàng ABN Amro cho biết, chỉ riêng việc mùa giải mới bắt đầu cũng sẽ giúp kinh tế TBN tăng trưởng thêm khoảng 0,25% so với quý 2/2013, còn nếu Barcelona hay Real Madrid giành ngôi VĐ Champions League vào mùa hè năm 2014 thì con số này sẽ tăng lên tới 0,7%...

Theo phân tích của Halifax (một bộ phận của tập đoàn ngân hàng Lloyds) thì rất nhiều thành phố ở Anh đã thu được hiệu ứng tích cực từ việc có đại diện góp mặt ở Premier League: giá bất động sản tại khu vực xung quanh các SVĐ của 20 CLB tại Premier League đã tăng một cách chóng mặt trong vòng 10 năm trở lại đây, với mức tăng trưởng cao nhất lên đến 259% (sân Etihad, Man City) và chỉ duy nhất một khu vực (sân Sports Direct Arena, Newcastle) chứng kiến tốc độ tăng trưởng âm. Khi giá nhà tăng, đương nhiên là tổng tài sản của người dân tại thành phố đó và tổng giá trị sản phẩm nội địa của cả nước Anh cũng tăng theo và tính trung bình thì giá nhà đất tại các khu vực gần SVĐ đã tăng tới 135% trong vòng một thập niên (từ 2003-2013), cao gấp đôi so với tốc độ tăng giá trung bình của bất động sản tại Anh (68%) trong cùng kỳ.

CLB	SVĐ	Giá bình quân năm 2003 (bảng)	Giá bình quân năm 2013 (bảng)	Mức độ tăng giá
Man City	Etihad	24.894	89.489	259%
Hull	KC	28.781	75.517	162%
Chelsea	Stamford Bridge	421.791	851.812	102%
Fulham	Craven Cottage	421.791	851.812	102%
Arsenal	Emirates	319.556	641.665	101%
Sunderland	Stadium of Light	46.457	91.611	97%
Liverpool	Anfield	32.443	63.974	97%
Everton	Goodison Park	32.443	63.974	97%
Stoke	Britannia	59.722	110.779	85%
Tottenham	White Hart Lane	161.287	284.713	77%
Swansea	Liberty	60.535	105.995	75%
Man Utd	Old Trafford	105.749	178.545	69%
Aston Villa	Villa Park	58.686	98.919	69%
West Brom	The Hawthorns	77.975	120.841	55%
Cardiff	Cardiff City	117.123	171.270	46%
Crystal Palace	Selhurst Park	139.71	198.463	42%
West Ham	Upton Park	142.333	193.734	36%
Norwich	Carrow Road	122.171	164.332	35%
Southampton	St Mary's	143.796	170.074	18%
Newcastle	Sports Direct Arena	152.101	135.251	-11%