| Bài viết cung cấp độc quyền bởi  |
Thế giới lưỡng cực
Cách đây vài ngày, HLV Juergen Klopp đăng đàn để khẳng định sự vượt trội của Bayern Munich trong bóng đá Đức. Klopp cho rằng đội bóng xứ Bavaria sẽ sớm biến Bundesliga thành… giải VĐQG Scotland, nơi Celtic đang làm vua một cõi, nhờ tiềm lực tài chính hùng hậu và Dortmund của ông chỉ có thể hy vọng kiếm được “một phần của chiếc bánh”. Tuy nhiên vị chiến lược gia nổi tiếng với lối tư duy táo bạo này có vẻ đã quá khiêm tốn. Trong ba mùa giải gần nhất, Dortmund gặt hái được 2 danh hiệu VĐQG và một Cúp QG Đức, nghĩa là còn nhiều hơn cả Bayern (mới có 1 chức VĐQG mùa 2012-13). Trên đấu trường châu lục, đội chủ sân Signal Iduna Park cũng đã vào đến bán kết Champions League, từng khiến Real Madrid phải khiếp đảm và được cả châu Âu thừa nhận rộng rãi như là một quyền lực mới. Không chỉ gây ấn tượng về mặt kết quả, mà lối chơi của Dortmund cũng nhận được nhiều lời thán phục. Dưới tay Klopp, người chịu nhiều ảnh hưởng từ bóng đá TBN, họ chơi pressing tốt như Barcelona và phản công thì sắc bén chẳng kém gì Real Madrid.
Vì thế, những lo lắng của Chủ tịch Bayern Uli Hoeness về việc Bundesliga có nguy cơ mắc phải “hội chứng TBN” - thuật ngữ mà báo giới Đức sử dụng để chỉ việc Real và Barca đàn áp phần còn lại ở La Liga - có vẻ thực tế hơn. Mùa này, Dortmund dù chơi không thật sự tốt vẫn cứ bỏ xa đội đứng thứ 3 Leverkusen tới 8 điểm, khoảng cách lớn thứ 2 trong số 5 giải VĐQG hàng đầu châu Âu. Ở Anh, đội nhì bảng Man City cũng chỉ hơn Arsenal 4 điểm, trong khi chênh lệch giữa Lyon (thứ 3) và Marseille (thứ 2) tại Pháp thậm chí chưa bằng một trận thắng. Đơn giản hơn, nếu nhìn vào danh sách ĐTQG Đức trong trận đấu gần đây nhất (thắng Kazakhstan 4-1 tại vòng loại World Cup 2014) thì bộ đôi Bayern – Dortmund đóng góp tới 8 cầu thủ là Neuer, Boateng, Schmelzer, Lahm, Guendogan, Goetze, Reus và Mueller. Con số này lẽ ra còn cao hơn nữa nếu Hummels kịp bình phục chấn thương và Schweinsteiger không lĩnh án treo giò.
 |
| Thất bại của Bayern có khi lại là điều tốt cho bóng đá Đức trong dài hạn |
Quyền lực của tiền
Giáo sư Stefan Szymanski (ĐH Chicago, Mỹ) đã chứng minh rằng tiền bạc quyết định tới 70-80% thành công và không phải ngẫu nhiên mà bản đồ kinh tế cũng thường trùng với bản đồ bóng đá. Nếu Real nằm ở thủ đô Madrid thì Barcelona cũng là thành phố thủ phủ xứ Catalonia, vùng giàu nhất TBN, 3/5 đội bóng mạnh nhất nước Anh đến từ thủ đô London, bộ ba Juve – Milan – Inter đặt trụ sở tại hai thành phố công nghiệp giàu có bậc nhất nước Ý và bóng đá Đức cũng không là ngoại lệ. Năm 2012, hai bang đứng đầu nước Đức về tổng giá trị sản phẩm là North Rhine – Westphalia (582 tỷ euro, chiếm 22% GDP toàn quốc) và Bavaria (465 tỷ, chiếm 17,61%). Tất nhiên hai đội bóng dẫn đầu BXH Bundesliga cũng đến từ hai khu vực này, một phần bởi Dortmund và Bayern nhận được sự ủng hộ tài chính cực lớn từ các doanh nghiệp địa phương: 11 nhà tài trợ của Bayern đặt trụ sở tại Bavaria, còn trong danh sách nhà tài trợ của Dortmund thậm chí có tới 17 cái tên đến từ North Rhine – Westphalia. Với những nhà tài trợ “khủng” như Audi, Adidas, Allianz (tất cả đều nằm ở bang Bavaria), Bayern đã gặt hái tới 201,3 triệu euro từ quảng cáo và tài trợ chỉ riêng trong mùa giải 2011/12 - mức cao nhất trong thế giới bóng đá - dù thầy trò Heynckes chẳng giành được danh hiệu lớn nào. Thành tích tìm tài trợ của Dortmund kém hơn đôi chút bởi họ còn phải chia sẻ tầm ảnh hưởng cho một CLB vùng Ruhr khác là Schalke 04, nhưng doanh thu từ hoạt động thương mại (chủ yếu là tiền tài trợ) của “Die Borussen” cũng lên đến 97,3 triệu euro trong mùa giải trước, tức nhiều hơn cả Chelsea, Arsenal hay AC Milan.
So với Bayern thì Dortmund còn cách một quãng nhất định, tuy nhiên thế cũng là đủ để họ đứng vững ở vị trí số 2 nước Đức với doanh thu cao hơn ít nhất 25% so với đội đứng sau là Schalke. Mùa này, dự kiến tổng thu nhập của Dortmund sẽ lên đến 250 triệu euro nhờ kết quả thi đấu tốt ở Champions League, qua đó vượt lên trên cả Liverpool lẫn Juventus để lọt vào Top 10 CLB giàu có nhất thế giới và không phải tự dưng mà Christian Seifert, GĐĐH các giải bóng đá Đức, lại lên tiếng phàn nàn rằng tính cạnh tranh tại Bundesliga đang ngày càng suy giảm.
Tương lai nào cho Bundesliga?
La Liga, dù vẫn duy trì được vị thế đáng nể ở đấu trường châu lục, trên thực tế lại đang chết dần chết mòn vì sức mạnh vượt trội của Real và Barca. Khi 1/4 số CLB đứng trước nguy cơ phá sản còn đội xếp thứ 3 Atletico Madrid đang ôm cục nợ lên tới 155 triệu euro (do đó luôn chịu áp lực bán đi những ngôi sao sáng nhất) thì quyền lực của bộ đôi Barca – Real là không thể bị thách thức và tất nhiên cũng chẳng mấy ai hứng thú với việc theo dõi một giải đấu mà chỉ có hai trận “Siêu kinh điển” là thực sự hấp dẫn. Dẫn chứng? Giá trị bản quyền truyền hình của La Liga mùa giải 2011/12 chỉ là 655 triệu euro, chỉ bằng khoảng 40% Premier League và 60% Serie A. Thậm chí một giải VĐQG vẫn bị đánh giá là kém thu hút như Ligue 1 cũng kiếm được 668 triệu euro/mùa từ truyền hình. Gần đây, người TBN đang chạy đôn chạy đáo để tìm cách nâng giá trị gói bản quyền TV trong mùa giải tới, bao gồm cả việc cử GĐĐH La Liga Francisco Roca đến quảng bá hình ảnh tại diễn đàn bóng đá Soccerex được tổ chức tại Manchester ngày 11/4 vừa qua. Tuy nhiên tinh đến thời điểm hiện tại thì kết quả vẫn chỉ là con số 0 và nếu tình hình này tiếp tục kéo dài thì lời cảnh báo của giáo sư Jose Maria Gay de Liebana, ĐH Barcelona, rằng “bóng đá TBN đang tự giết mình” rất có thể sẽ trở thành sự thật.
Thực trạng ở Bundesliga không đến nỗi bi đát như thế, bởi cơ chế phân chia thu nhập từ truyền hình của người Đức công bằng hơn rất nhiều và đảm bảo cho các CLB nhỏ duy trì được sức cạnh tranh nhất định: mùa giải 2012/13, đội bét bảng Greuther Furth cũng nhận được số tiền bản quyền truyền hình bằng 1/2 nhà tân vô địch Bayern (12,97 so với 25,83 triệu euro), tuy nhiên Bundesliga cũng cần nhìn vào La Liga để làm gương. Nếu Bayern và Dortmund vẫn giữ được thành tích tốt ở Champions League trong vài mùa giải tới thì doanh thu của họ sẽ tiếp tục bỏ rất xa phần còn lại của Bundesliga và khi đó giải VĐQG Đức nhiều khả năng sẽ chỉ là cuộc chơi nội bộ của hai đội bóng. Vì thế, trong khi chờ đợi một thế lực mới nổi lên để làm đối trọng với bộ đôi Bayern – Dortmund (Stuttgart, dù đang đứng thứ 10 ở Bundesliga, có thể là một ứng cử viên tiềm năng bởi họ đến từ bang Baden – Wuerttemberg giàu có và là nơi đặt trụ sở của tập đoàn xe hơi Daimler AG, chủ sở hữu thương hiệu Mercedes – Benz) thì các nhà tổ chức bóng đá Đức có lẽ nên kỳ vọng vào một viễn cảnh ngắn hạn hơn, như việc Bayern và Dortmund cùng thất bại ở bán kết Champions League năm nay chẳng hạn…
