Tiki-taka và sự kén chọn
Với tiki-taka, Barca không chỉ đặc biệt một mình, họ tạo ra cả một trào lưu, họ khiến biết bao người say mê và chạy theo học tập khả năng giữ bóng, phối hợp đoạn ngắn, từ cái gốc là trò “bóng ma” trở thành một công thức chiến thắng hiếm có trong lịch sử. Sẽ rất ít khả năng tìm thấy một tập thể nào thành công hơn với lối chơi tương tự, bởi hội tụ một lúc những “kỹ thuật gia” siêu phàm như Messi, Iniesta, Xavi - những Quả bóng Vàng, Bạc, Đồng của thế giới là chuyện vô cùng hy hữu.
Sau một quá trình dài nhìn lại, người ta cảm thấy băn khoăn: tiki-taka siêu việt hay vì nó được đá bởi những cá nhân siêu việt? Hay nói đơn giản, nếu vẫn lối chơi ấy nhưng không có “cùng một lúc” Messi, Xavi, Iniesta bao năm qua thì liệu Barca đã giành được những gì? Liệu tiki-taka có phải là một cái tên gây chú ý như hiện tại? Nhiều khả năng là không.
 |
| Cầm bóng có còn là lẽ sống? Ảnh:Internet |
Nhiều đội vẫn đá được tiki-taka hoặc na ná như thế, có thể hay, có thể thành công, nhưng để lên đến những đỉnh cao, để được toàn thế giới quan tâm, lịch sử ghi nhận, thì lại là chuyện khác. Thậm chí ngay trong nội bộ Barca, dễ dàng nhận ra những vị trí không hoàn toàn hòa hợp cho dù họ có là những ngôi sao. Những Ibra rồi Villa, Sanchez, Song, … đều giỏi, có người rất giỏi, nhưng họ không “ăn ngủ từ bé” với lối chơi ban bật đến không phải nghĩ kia, và kết quả là không thể làm điểm sáng trong đội hình. Nghĩa là, thêm một mức đòi hỏi nữa, tikitaka hoàn hảo yêu cầu những “ngôi sao” được đào tạo lâu năm thấm nhuần nó như một phần thân thể.
Không thể có quá nhiều người như thế ngay một lúc, người giỏi thì lại không phải “quê gốc Nou Camp”, người “chính gốc” thì có khi lại không đủ giỏi. Nhìn xem, Xavi làm chủ trận đấu tốt thật đấy, Iniesta khuấy đảo mọi thứ biến ảo thật đấy, Messi thì vô cùng lắt léo, biết cách ghi bàn, và cả ba người họ đều là thiên tài về nhãn quan, hoàn thiện về kỹ năng, tinh tế trong kiến tạo nữa. Thế nhưng chỉ cần một Villa, một Sanchez không “tinh thuần tiki-taka” đứng ở vị trí tiền đạo, lập tức hiệu quả ở khu vực đó không được như chỗ khác. Trong những trận đấu mà Barca khó khăn, thậm chí những nhân tố ngoại lai còn như “biến mất” khỏi đội hình thi đấu.
Thời kỳ đỉnh cao của Xavi đang dần hết, những may mắn đã không còn theo sát Barca, và dễ hiểu khi một lối chơi đòi hỏi quá ngặt nghèo như tiki-taka không thể tồn tại mãi ở ngôi cao nhất. Hoàn cảnh đã thay đổi, con người đã khác đi, thay vì thần thánh hóa một lối chơi, đã đến lúc nhìn vào thực tại, mọi thứ đều cần được phát triển.
Cầm bóng đến quên cả toan tính
“Nghệ thuật cầm bóng” cao siêu là vậy, tuy nhiên, sau trận bán kết vừa qua, Bayern đã khẳng định được một chân lý khác, chẳng mới nhưng lại thật đến giật mình: quan trọng không phải cầm bao nhiêu bóng, mà là sử dụng “số bóng” ấy như thế nào. Barca không hề “ngây thơ”, họ sở hữu những bộ óc siêu việt trong một nghề nghiệp có vẻ là “chân tay” như bóng đá, các cầu thủ của họ khôn ngoan trong mỗi phản ứng, mỗi hành động từ mặt sân đến phòng họp báo. Nhưng việc quá lệ thuộc vào “tiki-taka với sự tỏa sáng của những siêu sao”, ra sân với nó như một “chế độ mặc định”, không quan tâm đối thủ là ai và trận đấu có ý nghĩa gì đã khiến barca phải trả giá, không phải lần đầu.
Vì cứ chăm chăm cầm bóng, Barca chẳng hề có thứ tư duy rằng phải nhường, phải nhún, phải dụ, phải giữ. Lúc nào họ cũng đam mê sự “chủ động” và tự hào về điều đó, sân khách thì sao? Bayern là đội nào, Barca vẫn đá như vậy, như với Celtic hoặc Granada. Sự thông minh, sự khôn ngoan của Barca đã bị “cất đi” bởi chính “cỗ máy chiến thắng tiki-taka” mà họ đã quen chỉ việc “bấm nút” là vận hành. Sự thật là họ đã bị đối phương cướp mất sự chủ động, Bayern chủ động lùi để Barca phải lên, chủ động tấn công để Barca phải trầy trật với hàng thủ tàn tạ, Bayern chủ động tất cả, chỉ trừ “chủ động cầm bóng” mà thôi.
Bóng đá là trò chơi tập thể, là môn thể thao chiến thuật, là sự thích ứng và tính toán cho từng trường hợp khác nhau, nhưng Barca không làm điều đó. Nhìn sang Real, tuy cũng có một trận đấu bị động và thua tan nát, song người ta có thể nhìn được tư tưởng tiếp cận của Mourinho và các học trò là có suy tính. Họ đã biết “nhường sân”, biết chơi thận trọng cảnh giác dù đối thủ bị xem là “yếu nhất bán kết”, họ cũng đã có những cú sút, những cơ hội từ các pha lên bóng có thời điểm, và may sao cũng kịp “vớt” được một bàn để nuôi hy vọng.
Xét về cá nhân Barca không thua ai cả, họ có vài “chỗ khuyết” trong đội hình nhưng nhìn tổng thể vẫn là rất mạnh. Nhưng có phải lúc nào cầm bóng cũng là lẽ sống duy nhất? Có phải lúc nào Barca cũng là cửa trên và phải chủ động tấn công? Người ta thấy những hậu vệ xuất sắc như Alves hay Alba trở nên tù túng, khổ sở thế nào trong một trận đấu mà họ không thể thường xuyên dâng cao, thường xuyên lao vào vòng cấm đối thủ. Họ là hậu vệ nhưng dường như lại không quen với việc có những Robben, Ribery liên tục “đè nén” hành lang của mình.
Dù gì, không phải ngẫu nhiên mà Barca trở nên cực thịnh. Dù gì, không phải may mắn mà tikitaka độc bá toàn cầu. Và dù gì, vẫn còn một trận lượt về. Người ta có thể không tin Barca sẽ đi tiếp, nhưng hẳn nhiều người vẫn mong chờ để được thấy tiki-taka vùng dậy. Như thế nào, thì hãy chờ xem.
