Andriy Shevchenko: Nhịp cầu đến những mỏ dầu của Ukraine

Không chỉ bởi anh là cái tên nổi tiếng nhất, là đầu tầu của đội chủ nhà Ukraine trong chiến dịch EURO 2012, mà Shevchenko còn được gắn với sự kiện nóng và sốc khi nhà tài phiệt Roman Abramovich tỏ ý muốn mời anh tái hồi sân Stamford Bridge. Quá khứ, và cả tương lai của Sheva tại Chelsea đều là bí ẩn chưa có lời giai. Đã đến lúc phải xét lại vai trò của người đội trưởng vĩ đại của ĐT Ukraine trong “đế chế Chelski”.

Thước đo cho thất bại

Mùa Hè năm 2005, đích thân ông chủ Chelsea, Abramovich lên tiếng muốn mua Andriy Shevchenko với mức giá kỷ lục lên tới 85 triệu USD, đồng thời khuyến mại luôn cho Milan siêu sao người Argentina, Hernan Crespo. Đây thực sự là một cú sốc về kiểu chơi “trên tiền, trên người” của Abramovich. Thêm một câu hỏi được đặt ra: tại sao Abramovich lại tỏ ra sốt sắng trong một vụ chuyển nhượng, điều chưa từng xảy ra trong 2 năm trước đó kể từ khi ông chủ Nga đến Tây London, bởi công việc ấy vốn dành cho những kẻ dưới quyền.

Một năm sau, ngày 28/05/2006, Shevchenko chính thức thuộc về Chelsea như khát khao của Abramovich với mức giá lên tới 30,8 triệu bảng - con số kỷ lục trên TTCN của Chelsea vào thời điểm đó. Nhưng trái với kỳ vọng của người hâm mộ The Blues, khi khoác lên mình chiếc áo xanh của đội bóng Tây London, Sheva chỉ còn là cái bóng của chính mình so với thời tung hoành ở Milan. Cụ thể, trong 3 năm ở Chelsea (2006-2009), sát thủ người Ukraine chỉ ghi nổi 9 bàn trong tổng cộng 47 trận nhưng lại khiến ông chủ người Nga phải tiêu tốn tới 45,62 triệu bảng (cả lương). Tức là, mỗi bàn thắng của Sheva “đốt” của Abramovich 5 triệu bảng, số tiền mà một người dân bình thường ở Anh phải làm việc trong khoảng hơn... 100 năm.

Một kết luận được rút ra: Shevchenko là thương vụ chuyển nhượng thất bại thảm hại nhất trong lịch sử Chelsea. Và tại Stamford Bridge, “Quả bóng Vàng châu u năm 2004” mặc nhiên trở thành “thước đo” cho cái gọi là thất bại. Điển hình như vụ Fernando Torres. Khi chân sút trị giá 50 triệu bảng của Chelsea không đáp ứng được kỳ vọng của BHL cũng như người hâm mộ The Blues, người ta cũng mang El Nino ra so sánh với Sheva.

Giá trị thực của Sheva

Nhưng theo nguồn tin từ báo chí Nga, khi Abramovich có ý định đưa Sheva về Stamford Bridge, HLV Chelsea thời ấy là Jose Mourinho đã “nhìn thấy thất bại” và phản đối kịch liệt. Tuy nhiên, “Người đặc biệt” chỉ nhìn thấy “giá trị ảo” của Sheva trên TTCN ở khía cạnh chuyên môn. Nhưng Abramovich - với cái đầu siêu việt của mình còn nhìn thấy “giá trị thực” của Sheva không nằm trên sân cỏ Premiership hay Champions League mà ở tận... đâu đó tại Ukraine, nơi người dân thần tượng Sheva như một vị “Thánh sống”.

Mùa Hè năm 2005, Abramovich tuyên bố mua Sheva, đó cũng là cái năm Abramovich phải bán toàn bộ 72,663% cổ phần của công ty dầu mỏ Sibneft cho Gazprom, công ty thuộc quyền sở hữu của Chính phủ Nga. Phương Tây bình luận rằng, Gazprom “nuốt gọn” Sibneft trong hòa bình chứng tỏ mối quan hệ của ông chủ Chelsea và Chính quyền Nga rất tốt đẹp. Đồng thời, số tiền 7,4 tỷ bảng (13,01 tỷ USD) thu về từ việc bán cổ phần Sibneft biến khối tài sản của Abramovich phình lên 12,1 tỷ bảng, đưa ông trở thành người giàu thứ 53 thế giới theo thống kê của tạp chí Forbes. Tuy vậy, khi không còn dầu mỏ - một trong những nguồn thu chính biến Abramovich từ một cậu bé mồ côi trở thành đại gia thì nhà tài phiệt này thừa thông minh để hiểu rằng, công việc kinh doanh của ông ở Nga đã bắt đầu khó khăn hơn bao giờ hết.

Nhưng trong thời điểm nhạy cảm đó, Abramovich mới nhớ lại và phục “thầy cũ” Boris Berezovsky. Theo nhà báo quá cố Paul Klebnikov (tạp chí Forbes), từ những năm 1990, khi còn núp bóng Berezovsky ở Moscow, “bố già chính trị” này đã nói với Abramovich rằng: “Sẽ có một ngày tôi và anh phải đến Ukraine”. “Nhân bảo như thần bảo”, sau vụ Sibneft năm 2005, Abramovich đã “đến Ukraine”, bắt đầu từ... “Quả bóng Vàng” Andriy Shevchenko.

Mỏ vàng vô tận

Sau VCK World Cup 2006, người Ukraine không còn nhắc đến Silvio Berlusconi nữa, mà họ bàn nhiều về một con người biết trọng dụng nhân tài Ukraine, có chung nền văn hóa Slav với người Ukraine: Roman Abramovich.

Thế là khi Shevchenko đến nước Anh với Abramovich thì những công ty vốn làm ăn đì đẹt của ông chủ Chelsea ở Nga và một số nước Tây u khác như Vector-A, Agrofert, Sibreal, Oylimpeks, Centurion-M, Mekong... ồ ạt đổ về Ukraine trong sự chào đón nhiệt tình của chính quyền cũng như người dân. Theo tờ Business Mir (Nga), năm 2007, doanh thu mặt hàng búp bê Nga - một mặt hàng nhỏ của Vector-A cũng đủ trả lương cho Sheva trong thời gian 4 năm ở Chelsea.

Nhưng một đại gia như Abramovich trông đợi gì vào những con búp bê? Ukraine là sắt, là than cốc, là mỏ khoáng sản vô tận. Và vào tháng 12/2007, trong khi người Ukraine vẫn đang mải mê xem nỗ lực khẳng định mình của Shevchenko trên sân cỏ nước Anh thì Evraz plc, tập đoàn thép và khai khoáng mà Abramovich nắm một lượng lớn cổ phần, đã xâm nhập vào Ukraine. Sau đó tập đoàn này “nuốt gọn” Privat - công ty khai thác thép, than và khoáng sản thuộc loại lớn nhất quốc gia này với mức giá 3 tỷ bảng, một con số được giới kinh doanh cho là “bèo bọt”.

Thế nên, bước vào năm 2008, khi các đại gia từ Tây sang Đông “chết hàng loạt” vì cuộc khủng hoảng tài chính tín dụng toàn cầu thì nhờ nguồn tài nguyên vô tận tại Ukraine, ông chủ Chelsea vẫn sống khỏe. Thậm chí ông còn làm cho cả thế giới phát hoảng khi đóng thêm một con du thuyền mang tên Eclipse với số tiền đầu tư lên tới gần 1 tỷ bảng trong cái năm cả thiên hạ phải “thắt lưng buộc bụng”. Năm 2010, Evraz còn thâu tóm, hợp nhất thêm 2 công ty khai khoáng và luyện kim khổng lồ khác của Ukraine là Dneprokoks và DMZ. Theo báo chí Nga, năm 2011 vừa qua, số tiền từ Ukraine chảy về két của ông chủ Chelsea lên tới 617,47 triệu USD.

Phải chăng vì thế mà mới đây, từ Stamford Bridge, Chelsea phát ra thông điệp: muốn đưa Shevchenko - đội trưởng Ukraine về cầm quân Chelsea sau VCK EURO 2012?

Sốc! Người ta cho rằng hành động này của Abramovich là sự phỉ báng, là “ăn cháo đá bát” đối với Roberto Di Matteo. Phải chăng Abramovich đãng trí đến mức không nhớ rằng Sheva từng là “bóng ma” tại Tây London còn Di Matteo giờ là vị Thánh? Nhưng nếu Di Matteo đến Ukraine - quê hương của Sheva thì ông sẽ hiểu rằng, “Quả bóng Vàng” châu Âu 2004 là mỏ vàng vô tận của Abramovich và phần nào là của Chelsea.

Bởi một điều đơn giản là nếu không có “bóng ma” Sheva, liệu Abramovich và Chelsea có đứng vững được trong “cơn bão tài chính” năm 2008, để rồi vươn lên thành Vua châu u của ngày hôm nay?