Mọi chuyện bắt đầu vào đầu năm 2005. HLV David Moyes khi đó đang ráo riết tìm kiếm một tiền vệ kiến thiết để củng cố tham vọng dự Champions League của The Toffees. Ông nhớ đến một chàng trai 22 tuổi từng gây ấn tượng trong trận giao hữu tiền mùa giải: Mikel Arteta.
Dù đang bị thất sủng tại Real Sociedad, Arteta lại sở hữu nền tảng kỹ thuật điêu luyện từ lò La Masia trứ danh, cùng kinh nghiệm dạn dày tại PSG và Rangers. Vào ngày cuối cùng của kỳ chuyển nhượng tháng 2/2005, Arteta cập bến Goodison Park theo dạng cho mượn 6 tháng. Một quyết định táo bạo đã định hình cả sự nghiệp của anh và tương lai của Everton. Giám đốc điều hành khi đó, Keith Wyness, gọi đây là một "cú áp phe thực sự".
Sự hòa nhập của Arteta diễn ra nhanh chóng đến kinh ngạc. Anh lập tức để lại dấu ấn bằng phong thái thi đấu điềm tĩnh, điệu nghệ và những đường kiến tạo sắc lẹm. Điển hình là pha dọn cỗ cho Duncan Ferguson ghi bàn duy nhất đánh bại Manchester United, hay đường chuyền quyết định trong trận thắng Newcastle. Chàng tiền vệ Tây Ban Nha góp công lớn giúp Everton lần đầu tiên trong lịch sử giành vé dự vòng sơ loại Champions League khi cán đích ở vị trí thứ tư Ngoại hạng Anh mùa giải 2004/05.
Không có gì ngạc nhiên khi Everton nhanh chóng mua đứt Arteta vào mùa hè năm đó với bản hợp đồng 5 năm. Dù không thể vượt qua Villarreal ở vòng loại Champions League, Arteta vẫn trải qua những năm tháng đỉnh cao tại Goodison Park. Anh liên tiếp giành danh hiệu "Cầu thủ xuất sắc nhất mùa" của CLB trong hai năm liền. Thậm chí, mùa giải 2006/07, anh còn vượt mặt Cristiano Ronaldo để đoạt danh hiệu "Tiền vệ xuất sắc nhất Ngoại hạng Anh" do khán giả Sky Sports bình chọn.
Tại Everton, Arteta không chỉ là nhạc trưởng trên sân cỏ mà còn là một phần của gia đình. Anh tạo nên sự ăn ý tuyệt vời với Tim Cahill – người mà anh gọi là "người anh em". Không khí cuồng nhiệt tại Goodison Park vào những đêm châu Âu là thứ mà Arteta luôn trân trọng. Anh trở thành người Everton đầu tiên giành giải "Nhân vật thể thao của năm" do báo Liverpool Echo trao tặng vào năm 2008.
Tuy nhiên, định mệnh cũng thử thách Arteta bằng chấn thương dây chằng đầu gối nghiêm trọng vào tháng 2/2009. Chấn thương này cướp đi cơ hội thi đấu trận chung kết FA Cup (thua Chelsea) – điều mà anh luôn tiếc nuối. Nhưng bằng nghị lực kiên cường, Arteta trở lại mạnh mẽ vào năm 2010, tiếp tục là trái tim trong lối chơi của Everton. Cựu đồng đội James Beattie từng nhận xét: "Về mặt kỹ thuật, cậu ấy là điều không tưởng. Cậu ấy mang sự sáng tạo đến cho một đội bóng thiên về cần mẫn."
Tháng 8/2011, sau 209 lần ra sân và 35 bàn thắng, Mikel Arteta chính thức nói lời chia tay Everton để chuyển đến Arsenal, mở ra một chương mới rực rỡ hơn trong sự nghiệp. Trong ngày chia tay, anh nghẹn ngào: "Đây có lẽ là quãng thời gian đẹp nhất trong sự nghiệp của tôi. Tôi sẽ không bao giờ quên những gì mình đã làm ở đây, cũng như những gì mọi người và CLB này đã dành cho tôi." Và rạng sáng mai, Arteta sẽ có lần tái ngộ đầy cảm xúc với đội bóng cũ, người thầy cũ.
